Bilim insanları, bir bebeğin doğuştan gelen biyolojik kodlama mekanizması ile bağırsak mikrobiyomu arasındaki beklenmedik bağlantıyı ortaya koydu. Çin Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, doğumda belirlenen epigenetik değişikliklerin bağırsak bakterilerinin gelişimine yön verebildiğini ve bu ilişkinin üç yaşına gelindiğinde otizm spektrum bozukluğu (ASD) ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (ADHD) riskleriyle bağlantılı olduğunu gösterdi. Bu keşif, çocuk gelişimi ve gelecekte uygulanabilecek beslenme stratejileri açısından büyük umut vaat ediyor.
Araştırma, erken çocukluk döneminin beyindeki hızlı gelişim ve bağışıklık sisteminin olgunlaşması açısından kritik bir süreç olduğunu vurguluyor. Epigenetik, genlerin işleyişini çevresel faktörlerle değiştiren bir mekanizma olarak biliniyor ve bağırsak mikrobiyomu da uzun vadeli sağlık üzerinde etkili bir rol oynuyor. Araştırmacılar, bu iki karmaşık sistemin erken yaşamda nasıl etkileşime geçtiğini ve bunun çocuklarda nörogelişimsel rahatsızlık olasılığını nasıl şekillendirdiğini anlamaya çalıştı.
Araştırmada, 571 bebeğin göbek kordonundan alınan DNA metilasyon örnekleri incelendi. DNA metilasyonu, gen aktivitesini düzenleyen epigenetik bir değişiklik olarak kabul ediliyor. Bu veriler, 969 bebeğin ilk yıl içindeki bağırsak mikrobiyomu ile birlikte analiz edildi. Ayrıca, bebeklerin annelerinden hamileliğin son trimesterinde alınan mikrobiyom örnekleri de değerlendirildi. Üç yaşına ulaşan çocukların davranışlarının değerlendirilmesiyle epigenetik işaretler, bağırsak bakterileri ve nörogelişimsel durumlar arasındaki ilişkiler ortaya kondu.
Araştırmanın önemli bulgularından biri, doğumda belirlenen epigenetik desenlerin bağırsak mikrobiyomunun şekillenmesini etkilediği oldu. Örneğin, bazı bağışıklık sistemiyle ilişkili genlerde yüksek DNA metilasyonu bulunan bebeklerde, ilk yıl boyunca bağırsak bakterilerinin çeşitliliğinin daha sınırlı olduğu tespit edildi. Bu durum, vücudun zararlı mikroorganizmaları tanıması ve onlara karşı yanıt vermesiyle ilgili genlerin işlevlerinde değişikliklere işaret ediyor. Ayrıca sezaryen ile doğan bebeklerin, bağışıklık ve beyin gelişiminden sorumlu genlerinde farklı metilasyon kalıplarına sahip olduğu gözlendi.
Araştırmada bağırsak mikrobiyomu ve nörogelişim bozuklukları arasında dikkat çekici bağlar kuruldu. Örneğin, ASD riskini artıran epigenetik kalıplara sahip çocukların, bağırsaklarında Lachnospira pectinoschiza bakterisi bulunduğunda otizm belirtilerinin daha az görüldüğü belirlendi. ADHD ile bağlantılı epigenetik özelliklere sahip çocuklarda ise Parabacteroides distasonis isimli bakterinin erken yaşta oluşması, dikkat sorunlarının azalmasıyla ilişkilendirildi. Bu sonuçlar, bazı bağırsak bakterilerinin gelişimi destekleyici ve koruyucu etkiler taşıdığı fikrini güçlendiriyor.
Bu araştırmanın önemi, bebeklerin doğuştan sahip olduğu genetik yapı ile ortamdan aldıkları mikrobiyal destek arasında etkileşim olduğunu göstermesi. Beyin sağlığı ve gelişimi için temel yapı taşlarının hamilelik döneminde ve doğumdan hemen sonra atılmaya başladığını anlıyoruz. Ancak bilim insanları, bu nörogelişimsel koşulların çoklu ve karmaşık nedenleri olduğunu belirtiyor. Erken yaşamda oluşan biyolojik işaretlerin tek başına belirleyici olmadığını, ama riski etkileyebileceğini vurguluyorlar.
Araştırmanın gelecek vaat eden yönü ise, uygun probiyotiklerin veya canlı biyoterapötiklerin kullanımıyla çocukların bağırsak mikrobiyomunun desteklenmesi ve nörogelişimsel problemlerle mücadelede erken müdahale şansının doğması. Bilim insanları, bu alanda daha fazla laboratuvar çalışması yaparak gözlemlenen ilişkilerin mekanizmalarını netleştirmeyi hedefliyor. Bu sayede ileride, çocuğun gelişim yolunu olumlu yönde etkileyen, güvenli ve etkili tedavi yöntemlerine ulaşılabilir.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
