Kolorektal kanser, özellikle Batı ülkelerinde en sık görülen kanser türlerinden biri olmaya devam ediyor ve kanser kaynaklı ölümlerde önemli bir paya sahip. Yaş, beslenme ve yaşam tarzı gibi faktörlerin risk üzerinde etkisi bilinse de hastalığın tam tetikleyicileri hâlâ tam olarak çözülebilmiş değil. Son yıllarda bilim insanları, bağırsaklarımızda yaşayan milyarlarca mikroorganizmanın yer aldığı mikrobiyom üzerinde giderek daha fazla yoğunlaştı.
Danimarka’da Odense Üniversitesi ve Güney Danimarka Üniversitesi’nden araştırmacılar, bağırsakta yaygın olarak bulunan bir bakterinin içinde daha önce tanımlanmamış yeni bir virüs keşfetti. İlginç olan, bu virüsün kolorektal kanser hastalarında daha sık görülmesi. Bu bulgu, hastalığın nasıl gelişebileceğine dair yeni bir kapı aralıyor.
Uzun süredir kolorektal kanserle ilişkilendirilen Bacteroides fragilis adlı bakterinin aynı zamanda sağlıklı bireylerin bağırsaklarında da yaygın olması araştırmacılar için büyüteç altında olan bir paradoksdu. Sağlıklı insanlarda da bulunmasına rağmen bu bakterinin kanserle bağlantısını açıklamak zor olmuştu. Araştırmadan sorumlu Flemming Damgaard, bu bakterinin kanserle ilişkisini tek başına açıklamak yerine bakterinin içinde barındırdığı virüslerin rol oynayabileceğini düşündüklerini belirtiyor.
Çalışmanın kilit noktası, kolorektal kanser hastalarında bakteride bulunan özgün bir bakteriyofajın yani bakteriyi enfekte eden virüsün keşfi oldu. Bu virüs türünün daha önce hiç tanımlanmamış olduğu ve bakterinin kanser hastalarındaki varyantlarını farklılaştırdığı anlaşıldı. Araştırmacılar, bakteriye içkin virüslerin bakterinin davranışını ve bağırsaktaki ortamı etkileyerek hastalık gelişimine yol açabileceği ihtimali üzerinde duruyor.
Araştırma, yaklaşık iki milyon kişiyi kapsayan büyük bir Danimarka veri tabanında başladı. Kanser gelişen hastalara ait bakterilerde virüslere ait belirgin kalıplar saptandı. Daha sonra Avrupa, Amerika ve Asya’dan 877 katılımcının dışkı örneklerinde yapılan analizler, virüsün kolorektal kanser hastalarında yaklaşık iki kat daha fazla bulunduğunu doğruladı. Böylece bağırsak bakterisi içindeki virüsün kanserle güçlü bir bağlantısı olduğu gösterildi ancak bu virüsün doğrudan kanserin nedeni olup olmadığı henüz netleşmedi.
Bağırsak mikrobiyomu, binlerce bakteri türü ve genetik çeşitlilikle son derece karmaşık bir yapıya sahip. Bu karmaşıklık, sağlıklı bireyleri hastalardan ayıran önemli faktörleri belirlemeyi zorlaştırıyor. Araştırma ekibi, bakteriler içindeki bu yeni viral unsurların kanser gelişiminde kilit rol oynayabileceğini savunuyor. Virüsün bakterinin davranışlarını değiştirmesi, bağırsaktaki dengeyi etkileyerek kanser riskini artırabilir.
Kolorektal kanser taramalarında şu anda gizli kan testi gibi yöntemler kullanılıyor. Araştırmacılar, gelecekte bu yeni keşfedilen virüslere yönelik testlerin hastalık riskini daha erken ve hassas biçimde belirlemeye yardımcı olabileceğini öngörüyor. İlk ön analizlerde viral belirteçlerin kanser vakalarının yaklaşık yüzde 40’ını tespit edebildiği, sağlıklı bireylerde ise bu virüslerin nadiren bulunduğu görülüyor. Ancak bu yöntemlerin klinik kullanıma girmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.
Araştırma, bağırsak mikrobiyomu ve virüsler arasındaki karmaşık ilişkiye yeni bir perspektif kazandırıyor. Geliştirilecek yeni testler ve tedavi yaklaşımları, kolorektal kanserin önlenmesi ve tedavisinde çığır açabilir. Gelecekte yapılacak deneyler, virüsün hastalık üzerindeki etkisini daha iyi ortaya koyarak kanserle mücadelede önemli bilimsel gelişmelere zemin hazırlayacak.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
