Son zamanlarda kilo verme ve diyabet yönetiminde kullanılan bazı popüler ilaçların, meme kanseri riskini azaltma potansiyeli taşıdığına dair önemli bir araştırma yayımlandı. ABD’de gerçekleştirilen ve 110 binden fazla kadını kapsayan bu çalışma, semaglutid bazlı ilaçlar gibi GLP-1 grubundaki ilaçların meme kanserine yakalanma olasılığını önemli ölçüde düşürdüğünü ortaya koydu. Bu bulgu, bilim camiasının dikkatini çekerek gelecekte kanser önleme stratejilerinde yeni bir yol açma potansiyeli taşıyor.
Araştırma, 2026 Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) Yıllık Toplantısı’nda sunuldu ve JCO Oncology Practice dergisinde yayınlandı. Penn Üniversitesi’nden Dr. Elizabeth McDonald’ın öncülüğünde yürütülen çalışmada, GLP-1 ilaçlarını kullanan kadınlarda meme kanseri gelişme riskinin, kullanmayanlara kıyasla yaklaşık %30 daha düşük olduğu tespit edildi. Araştırmacılar, çalışmanın gözlemsel olduğunu ve doğrudan neden-sonuç ilişkisini kesin olarak ortaya koymadığını vurgularken, bu tip ilaçların kanser önleyici potansiyelinin daha derinlemesine incelenmesinin gerekliliğini belirtti.
GLP-1 ilaçları, glukagon benzeri peptit-1 hormonunu taklit ederek iştahı ve kan şekeri düzeylerini düzenliyor. Bu sınıfa giren Ozempic, Wegovy gibi semaglutid bazlı ilaçlar ile Mounjaro ve Zepbound gibi tirzepatid ilaçları, tip 2 diyabet tedavisi için geliştirilmiş olsalar da, son yıllarda kilo vermede de yaygın şekilde kullanılmaya başlandı. Son dönem gözlemsel çalışmalar, bu ilaçların bazı kanser türlerine karşı koruyucu etkileri olabileceğini işaret etse de, bilim insanları buna yönelik kesin sonuçlar için daha büyük, kontrollü klinik denemelere ihtiyaç olduğunu söylüyor.
Çalışmada, 45-80 yaş arasındaki ve vücut kitle indeksi (VKİ) 25’in üzerinde olan 111.646 kadının sağlık kayıtları incelendi. Bu kadınların yaklaşık %14’ü GLP-1 ilaçlarını kullanıyordu. Araştırmada, kullanıcılar benzer özelliklere sahip olmayan kullanıcılarla eşleştirilerek özel bir analiz yapıldı ve her iki yöntemle de GLP-1 kullanan kadınların meme kanseri geliştirme ihtimalinin dikkat çekici bir şekilde daha düşük olduğu belirlendi. Ne var ki, ilaçların spesifik türleri, kullanım süresi, genetik faktörler ve kanser alt tipleri gibi detaylar henüz ayrıntılı şekilde analiz edilmedi.
Bilim insanları, GLP-1 ilaçlarının meme kanseri riskini azaltmasında kilo vermenin önemli bir rol oynayabileceğini düşünüyor. Zira sağlıklı kilonun korunması, özellikle menopoz sonrası dönemde memede kanser riskini azaltan en etkili faktörlerden biri olarak kabul ediliyor. Ancak GLP-1 ilaçlarının, kronik düşük dereceli inflamasyonu azaltması, metabolizmayı düzenlemesi ve gen aktivitesini kontrol eden epigenetik süreçleri etkilemesi gibi mekanizmalarla da doğrudan kanser oluşumuna karşı savunma oluşturabileceği tahmin ediliyor.
Meme kanseri riski yüksek olan kadınlar için şu anda sınırlı koruyucu seçenekler bulunuyor. Düzenli tarama yöntemlerinin yanı sıra, belirli genetik risk taşıyan kadınlara profilaktik mastektomi gibi ameliyatlar önerilebiliyor. Tamoksifen gibi ilaçlar ise yan etkileri nedeniyle yaygın kullanılmıyor. Bu noktada halihazırda milyonlarca kişi tarafından kullanılan GLP-1 ilaçları, hem işe yararlılık hem de erişilebilirlik açısından kanser önleme alanında umut vadediyor.
Araştırmanın başındaki isim Dr. McDonald, “Amacımız meme kanserini önlemek için daha iyi seçenekler keşfetmek. Son yıllarda meme kanserinde sağkalım oranlarının artması sevindirici, ancak önlemenin de aynı hızla gelişmesini istiyoruz” diyerek, bu alandaki çalışmaların önemini vurguluyor. GLP-1 ilaçlarının meme kanseri riskini azaltmadaki rolünü netleştirmek için planlanan çok merkezli klinik deneyler ise önümüzdeki dönemde sağlık dünyasında yakından takip edilecek gelişmeler arasında yer alacak.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
