Zor tedavi edilen depresyon hastalarında yeni bir umut doğdu. Son klinik araştırmalar, bağışıklık sistemini hedef alan anti-inflamatuar bir ilacın, özellikle standart antidepresan ilaçlarla yeterli sonuç alınamayan hastalarda semptomları hafifletebileceğini ortaya koydu. Bu çalışma, inflamasyon düzeylerinin düşürülmesinin kişinin ruh hali, yorgunluk ve kaygı belirtilerine olumlu etkisi olduğunu gösteriyor.
Depresyon tedavisinde geleneksel yaklaşımlar genellikle beyin kimyasına odaklanıyor. Serotonin ve dopamin gibi nörotransmitterlerin seviyelerini düzenleyen ilaçlar, pek çok kişide fayda sağlasa da, yaklaşık her üç depresyon hastasından biri bu tedavilere yanıt vermiyor. Araştırmacılar, bu durumun altında yatan nedenlerin sadece beyin kimyasındaki düzensizlikler olmadığını, başka biyolojik sistemlerin de rol oynayabileceğini düşünüyor.
Son çalışmalar, depresyonlu bireylerin yaklaşık üçte birinde kanda kronik inflamasyon belirtilerinin bulunduğunu gösterdi. Bu durum, hastalardaki belirtilerin aşırı aktive olmuş bağışıklık sistemiyle ilişkili olabileceğine işaret ediyor. Vücutta iltihaplanma yanıtı, yaraların iyileşmesi ve enfeksiyonların engellenmesi için doğal bir savunma mekanizmasıdır. Ancak bağışıklık sistemi uzun süre hafif seviyede aktif kalırsa, bu düşük dereceli inflamasyon beyni etkileyerek duygu durum ve davranışlarda bozulmalara yol açabiliyor.
İltihap tepkisinde rol alan sitokin adlı proteinler, bağışıklık sistemi mesajlarını ileten kimyasal haberciler olarak görev yapıyor. Özellikle interlökin 6 (IL-6) adlı sitokinin yüksek seviyeleri, önceki gözlemsel araştırmalarda depresyonla sık sık ilişkilendirilmişti. Bristol Üniversitesi’nden araştırmacılar, bu bağlantıyı kesin olarak test etmek için klinik bir çalışmaya imza attı.
Araştırmanın lideri Éimear M. Foley ve ekibi, IL-6 yolunu bloke eden romatizmal hastalık tedavisinde kullanılan tocilizumab isimli ilacı depresyonlu hastalarda denemek istediler. Tocilizumab, IL-6 alıcılarını engelleyerek iltihabi cevabın azalmasını sağlıyor. Araştırmacılar, inflamasyon seviyesi yüksek olan depresyon hastalarında bu ilacın semptomları azaltıp azaltmayacağını gözlemlemek amacıyla dört haftalık, çift kör, plasebo kontrollü bir deneme düzenledi.
Çalışmaya 30 orta ve ağır şiddette depresyon yaşayan yetişkin katıldı. Tüm katılımcılar standart antidepresan tedavilere yanıt vermemiş bireylerden oluşuyordu. Ayrıca, kronik inflamasyon göstergesi olarak bilinen yüksek duyarlıklı C-reaktif protein (hs-CRP) seviyeleri ölçüldü. Katılımcıların inflamasyon seviyeleri iki ayrı kan testinde de yüksek çıkmalıydı, böylece inflamasyonun geçici değil, süreklilik arz ettiği doğrulandı.
Araştırma katılımcıları rastgele iki gruba ayrıldı. Bir grup tocilizumab infüzyonu aldı, diğer grup ise plasebo olarak tuzlu su aldı. Klinik değerlendirmeler bir, iki ve dört haftalık sürelerde yapıldı. Katılımcıların yorgunluk, iştah değişiklikleri, uyku sorunları gibi somatik depresyon belirtileri ile kaygı ve genel ruh hali ayrıntılı şekilde ölçüldü.
Küçük ölçekli ve öncü bir çalışma olması sebebiyle sonuçlar istatistiksel anlamlılık göstermese de, tedavi grubu belirgin şekilde iyileşme trendi sergiledi. Tocilizumab alanlarda yorgunluk azaldı, konsantrasyon iyileşti, iştah olumlu yönde değişti. Ayrıca özgüven artışı ve daha az fiziksel huzursuzluk bildirildi. İlginç bir şekilde, tedavi alan grubun yüzde 54’ü dört hafta sonunda depresyon belirtilerinde tam remisyona ulaştı. Plasebo grubunda ise bu oran yüzde 31’de kaldı.
Araştırmacılar, başlangıçtaki inflamasyon ve tedavi başarısı arasında güçlü bir bağ tespit etti. Yüksek hs-CRP seviyelerine sahip hastalar ilaçtan en çok faydayı gördü. Bu durum, basit bir kan testi ile hangi hastaların bağışıklık temelli terapilere uygun olduğunu belirlemenin mümkün olabileceğine dair umut verdi. İlaç uygulaması sırasında ciddi yan etki gözlemlenmedi.
Çalışmada örneklem büyüklüğü ve takip süresinin kısa olması gibi sınırlamalar bulunuyor. Katılımcıların demografik çeşitliliğinin azlığı, sonuçların genellenebilirliğini kısıtlıyor. Bu nedenle, araştırmacılar daha geniş ve uzun soluklu klinik deneylerin yapılması gerektiğinin altını çiziyor. Gelecekte tekrarlayan dozlar ve farklı hasta grupları üzerinde yapılacak çalışmalar, bu yeni yaklaşımın etkinliğini daha net ortaya koyacak.
Psikiyatride halen hastaya uygun ilacın bulunması genellikle deneme-yanılma yoluyla ilerliyor. Bu yeni bulgular, hastanın bağışıklık sistemine dayalı biyolojik profiline yönelik kişiselleştirilmiş tedavilere kapı aralayabilir. Özellikle tedaviye dirençli depresyonda, bağışıklık sistemini hedef alan antienflamatuar ilaçların kullanımı önemli bir dönüm noktası olabilir ve birçok hastaya yeni bir çözüm sunabilir.
📎 Kaynak: psypost.org
