Avustralya’nın ormanlarında keşfedilen Rhodamnia zombi adlı ağaç türü, bilim insanları tarafından “zombi ağaç” olarak anılıyor. Nedeni ise bu türün mantar hastalığı myrtle rust yüzünden büyüme ve çoğalma yeteneğini büyük ölçüde kaybetmiş olması. Araştırmacılar, bu özel ağacın doğada hayatta kalabilmesi için acil müdahale gerektiğini vurguluyor.
Queensland Üniversitesi’nden botanist Profesör Rod Fensham, 2020’de henüz adı konulmamış bu türün, o günden sonra yüzde 10’unun öldüğünü ve kalanlarının ise çiçek açmadığını ya da meyve vermediğini belirtiyor. Myrtle rust adlı mantar enfeksiyonu, hastalıklı ağaçların genç sürgünlerini defalarca kez tahrip ederek ağacın hem büyümesini hem de üremesini engelliyor.
Rhodamnia zombi, orta boyutlarda, koyu yeşil geniş yaprakları, kabarık kabuk yapısı ve tüylü beyaz çiçekleriyle tanınıyor. Queensland eyaletinin Burnett bölgesindeki yağmur ormanlarında doğal olarak yetişen bu ağaç, myrtle rust tarafından hedef alınarak hayatta kalma mücadelesi veriyor. Myrtle rust mantarı, Avustralya’da ilk kez 2010 yılında tespit edilmiş ve bölgedeki bitki ekosistemine ciddi zarar vermeye başlamıştır.
Bu mantar enfeksiyonu, genç ağaç dallarını sürekli yok ettiği için Rhodamnia zombi’nin doğal süreçlerde gelişip çoğalmasını imkansız hale getiriyor. Uzmanlar, bu nedenle türün kritik derecede tehlike altında olduğunu ve koruma altına alınması gerektiğini ifade ediyor. Profesör Fensham, “Bu tür eğer korunmazsa, bir nesil içinde doğal ortamdan tamamen yok olabilir,” diyerek durumun ciddiyetine dikkat çekiyor.
Myrtle rust, sadece Rhodamnia zombi için değil, benzer birçok tür için de büyük tehdidi oluşturuyor. Yetenekli uzmanlar, türün hayatta kalabilmesi için enfekte olmamış sağlıklı fidanların bulunması ve güvenli bölgelerde bunun çoğaltılması üzerinde çalışıyor. Bu süreç, mantar hastalığına karşı direnç oluşturabilecek, sağlıklı ırkların geliştirilmesine zemin hazırlayabilir.
Bu umut verici yaklaşım, türün kaderini değiştirme potansiyeline sahip. Fensham, geniş Rhodamnia ailesinde bazı türlerin myrtle rust’a karşı direnç gösterdiğini ve bu genetik materyalin Rhodamnia zombi’nin iyileşmesinde kullanılabileceğini belirtiyor. Uzmanlar, çoğaltılan fidanların bazılarının tohum verebilmesiyle beraber, doğal seleksiyon yoluyla direncin yeni nesillerde ortaya çıkabileceğine inanıyor.
Bu süreç, aynı zamanda doğada yüzyıllardır devam eden evrimsel değişimin nadir bir örneğini gözlemleme fırsatı sunuyor. Araştırmacılar için bu, hem zombi ağacın kurtuluşu hem de mantar hastalığına dayanıklı türlerin geliştirilmesi açısından önemli bir adım olarak görülüyor. Fakat bu umutlu senaryonun gerçekleşmesi için yoğun çalışma ve sabır gerekiyor.
Bilim insanları, dirençli bireylerin tespit edilip doğal ormanlara yeniden dikilmesiyle bu türün ekosistem içindeki rolünü koruyabileceğini öngörüyor. Fakat bunun uzun ve zorlu bir süreç olacağı, sürekli myrtle rust tehdidinin ortadan kaldırılması gerektiği ifade ediliyor. Profesör Fensham, “Ağaçlar kendi hallerine bırakıldığında gerçekten yaşayan ölüler gibiler. Ancak doğru müdahalelerle türün hayatta kalması mümkün olabilir,” diyerek sürecin kritik önemini vurguluyor.
Sonuç olarak, Rhodamnia zombi’nin karşı karşıya olduğu tehlike, sadece bu türün değil bölgedeki biyolojik çeşitliliğin geleceği için de bir uyarı niteliğinde. Bilim insanları, koruma ve iyileştirme çalışmalarıyla mantar hastalığına dirençli yeni nesillerin yetişmesini sağlayarak, türün yok oluşunu durdurmayı hedefliyor. Bu gelişmeler, doğanın zorluklar karşısında nasıl direnebileceğine dair önemli bir örnek oluşturuyor.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
