Kalp hastalıkları, dünya genelinde kadınlar arasında en ölümcül hastalık olarak öne çıkıyor. Ancak yapılan yeni bir araştırma, kadınların bu riski erken dönemde anlamalarına olanak tanıyan çarpıcı bir yöntemi gözler önüne serdi. Emory Üniversitesi’nden bilim insanlarının geliştirdiği yapay zeka (YZ) teknolojisi, standart mamografi görüntülerinden kalp damarlarında kireçlenme miktarını tespit ederek kalp hastalığı riskini tahmin ediyor. Üstelik bu yöntem, halihazırda rutin meme kanseri taraması için çekilen filmler üzerinden ek bir maliyet ya da zahmete yol açmadan uygulanabiliyor.
Araştırmada, kalp hastalığına bağlı ölüm ve ciddi sağlık sorunlarının önceden saptanması amacıyla mamogramlardaki meme arterlerindeki kalsiyum birikimi yapay zekâ ile incelendi. Emory Üniversitesi’nden Dr. Hari Trivedi’nin liderliğindeki ekip, kalp hastalığını belirlemek için kadınlarda yaygın olarak kullanılan mamografi filmlerine odaklandı. Dr. Trivedi, kadınların kalp hastalıklarında erkeklere kıyasla daha az teşhis ve tedavi alma oranlarının endişe verici seviyede olduğunu belirterek, “Meme taramaları sırasında ortaya çıkan damar kireçlenmeleri, kalp hastalığı riskine işaret ediyor. Biz de bu işaretleri yapay zekâ ile doğru ve hızlı biçimde tanımlamanın mümkün olup olmadığını test ettik” dedi.
Araştırmaya 123.762 kadın katıldı. Bu kadınların hiçbiri önceden kalp hastalığı tanısı almamıştı. Yapay zekâ, mamografi görüntülerindeki damar sertliği göstergesi olan kalsiyum depozitlerini ölçerek; bu birikimin şiddetini hafif, orta veya şiddetli olarak sınıflandırdı. Bilim insanları, arterlerdeki bu kireçlenmenin damarların esnekliğini azalttığını ve kalp krizi, inme gibi ciddi hastalıklara zemin hazırladığını açıkladı. Ardından bu sınıflandırma, katılımcıların ilerleyen yıllarda kalp krizi, felç ya da kalp hastalığına bağlı ölüm gibi sonuçlar yaşayıp yaşamadıklarıyla karşılaştırıldı.
Sonuçlar oldukça etkileyiciydi. Hafif kalsifikasyonu olan kadınların ciddi kalp hastalıklarına yakalanma riski kalsifikasyonu olmayanlara göre yüzde 30 daha fazlaydı. Orta düzeyde kalsifikasyonu olanlarda risk yüzde 70’in üzerinde artarken, şiddetli kireçlenmede risk iki ila üç katına çıkıyordu. İlginç bir şekilde, 50 yaş altı kadınlarda da aynı yüksek risk oranları tespit edildi. Bu durum, genellikle düşük riskli olarak kabul edilen genç yaş grubunda bile mamogramların kalp sağlığı için önemli bir erken uyarı aracı olduğunu ortaya koydu.
Arteriyel kalsifikasyon, damarların içinde kalsiyum birikimi sonucu oluşan sertleşme olarak özetlenebilir. Bu durum, kan akışını engelleyerek kalp ve beyni olumsuz etkiler. Yapay zekâ ile mamogram görüntülerindeki bu kalsiyum birikiminin otomatik ve hassas ölçümü, geleneksel kalp hastalığı risk taramalarını tamamlayarak kadınların sağlık takibinde yeni bir dönemi başlatabilir. Dr. Trivedi’ye göre bu teknoloji, kadınların rutin olarak yaptırdığı mammografi dosyalarından faydalanarak onları ek testler ve koruyucu tedbirler için bilgilendirme imkânı sunuyor. Böylece, kalp hastalıkları erken teşhis edilip hayati riskler azaltılabilir.
Bu yöntemin sağlık politikaları açısından da büyük potansiyel taşıdığına dikkat çekiliyor. Mamografi programlarına entegre edilecek bir yapay zekâ aracı ile milyonlarca kadın kolayca kalp hastalığı riski taramasına tabi tutulabilir. Bu sayede, özellikle kalp hastalıklarının göz ardı edildiği kadın hastalar daha erken dönemde önlem alma şansı yakalayacak. Araştırma ekibi, bu yaklaşımın klinik ortamlarda denenmesi ve standart protokollere dahil edilmesi için klinik denemeler planlıyor.
Uzmanlar, meme arterlerindeki kalsifikasyonun yapay zekâyla ölçümünün, kadın sağlığında kritik bir boşluğu dolduracağını vurguluyor. Meme kanseri taraması sırasında elde edilen bu veri, kadınların kalp hastalığı riskini anlamalarını kolaylaştıracak ve önleyici sağlık hizmetlerinde devrim yaratabilir. Özellikle kadınlarda kalp sağlığı takibinin artması, ölüm oranlarının düşürülmesinde anahtar rol oynayabilir.
Gelecekte bu teknoloji, sadece mamografi ile sınırlı kalmayıp diğer radyolojik görüntüleme yöntemlerine de uyarlanabilir. Ayrıca yapay zekâ tabanlı bu tür erken teşhis araçları, daha kişiselleştirilmiş sağlık yönetimi için önemli bir adım olabilir. Kalp hastalıklarının erken ve doğru tespiti, yaşam kalitesini artırırken sağlık sistemlerinin yükünü de hafifletecek. Dr. Trivedi’nin çalışması, yapay zekâ destekli mamografi analizlerinin kadın sağlığı için yeni bir dönemin kapısını araladığını gösteriyor.
📎 Kaynak: medicalxpress.com
