Hepimizin zaman zaman erteleme huyu vardır; özellikle de kısa videolar arasında kaybolduğumuzda bu davranış daha belirgin hale gelir. Kansas Üniversitesi’nin yeni bir araştırması, kısa video platformlarının özellikle düşük öz denetime sahip üniversite öğrencileri arasında ertelemeyi artırdığını ortaya koydu. Ancak ilginç olan, bu alışkanlığın akademik başarıyı doğrudan etkilememesi, ancak uyku kalitesinin düşmesi ve stres seviyelerinin yükselmesiydi.
Araştırma, TikTok, Instagram Reels ve YouTube Shorts gibi kısa videoların gençler üzerindeki etkisini detaylandırıyor. William Allen White Gazetecilik ve Kitle İletişimi Okulu’ndan Yunwen Wang ve Boston Üniversitesi’nden Danny Yihan Jia’nın yürüttüğü çalışmada, 500’den fazla üniversite öğrencisi ankete katıldı. Katılımcılara kısa video kullanımları, uyku düzenleri, stres seviyeleri ve akademik performansları hakkında sorular yöneltildi. Böylece kısa videoların erteleme davranışı üzerindeki rolü ve olası sağlık sonuçları incelendi.
Araştırma sonuçları, öz kontrolü düşük öğrencilerin kısa video kullanma alışkanlıklarının daha fazla olduğunu ve bu durumun erteleme davranışını tetiklediğini gösterdi. Öğrenciler genellikle bu videoları eğlenmek, gerçeklikten kaçmak ve sosyal aidiyet hissetmek için kullanıyor. Kısa videoların “akış” denilen, kişinin zamanın farkına varmadan içine çekildiği bir deneyim sunduğu belirtildi. Bu durum özellikle uyku saatlerini geciktirerek, gece uyanmalarını artırıyor ve ertesi gün işlevsellikte azalmaya yol açıyor.
Kısa videoların uyku kalitesi ve stres üzerindeki etkisi dikkat çekici. Araştırmada, erteleme amaçlı kısa video kullanımı ile daha yüksek stres seviyeleri ve daha kötü uyku kalitesi arasında güçlü bir ilişki bulundu. Uyku kalitesi, sadece saat olarak değil, uykudan uyanma sayısı ve uyandıktan sonraki verimlilik açısından da olumsuz etkilendi. Bu bulgular, gençlerin gece geç saatlerde kısa videolarla vakit geçirirken aslında sağlıklarını riske attıklarını gösteriyor.
Buna karşılık, kısa video kullanımı ile akademik başarı arasında doğrudan bir bağlantı saptanmadı. Fakat araştırmacılar, örneklemin yüksek başarı düzeyindeki öğrencilerden oluşması nedeniyle bu sonucun genel popülasyon için geçerli olmayabileceğini belirtiyor. Ayrıca video kullanımının akademik performansı dolaylı yoldan etkileyebileceği ihtimali de göz ardı edilmemeli.
Araştırmanın önemli bir noktası da, gençlerin bu tür medya içeriğini stres ve uykusuzluk gibi olumsuz durumlarla başa çıkmak amacıyla tüketmeleri. Bu yüzden kısa videoların bizzat neden değil, semptomlarla ilişkili olabileceği uyarısı yapılıyor. Ancak bu durum, zararın göz ardı edilmemesi gerektiği gerçeğini değiştirmiyor. Özellikle üniversite dönemindeki bireylerin gelişim ve geçiş evresi içinde oldukları düşünüldüğünde, sağlıklı medya alışkanlıklarının teşviki büyük önem taşıyor.
Geleceğe dönük olarak, araştırmacılar hem eğitim kurumlarının hem de toplumun gençlerin zihinsel ve fiziksel sağlığına daha kapsamlı destekler sunması gerektiğini vurguluyor. Sadece sosyal medyanın zararları hakkında bilgi vermek değil, gençlerle birlikte çalışarak onların ihtiyaçlarına uygun çözümler geliştirmek gerekliliği ön planda. Ayrıca, kısa videoların etkilerinin ve motivasyonlarının daha iyi anlaşılması kariyer, sosyal hayat ve psikolojik sağlık açısından fayda sağlayabilir.
Araştırma, kısa video platformları üzerindeki medya kullanım alışkanlıklarını anlamaya yönelik bilimsel boşluğu doldururken, aynı zamanda erteleme davranışları ve sağlık arasındaki bağları da gözler önüne seriyor. Wang’ın belirttiği gibi, önümüzdeki dönemde yapay zeka destekli sosyal araçların da gençlerin hayatında rol oynayacağı öngörülüyor. Bu değişim, akademik ve sosyal alanlarda yeni alışkanlıkların oluşmasına yol açabilir. Bu alanda yapılacak çalışmalar, gençlerin medya kullanımını daha bilinçli ve sağlıklı hale getirmek için kritik önemde olacak.
📎 Kaynak: phys.org
