Dünyada sadece 2.200 kişinin konuştuğu Manx dili, Sheffield Üniversitesi’nde geliştirilen yapay zekâ temelli metin-konuşma sistemi sayesinde önemli bir adım daha atarak teknoloji dünyasında yerini aldı. Tehlike altında olan bu miras dili, yapay zekâ destekli projeyle hem korunacak hem de daha geniş kitlelere duyurulacak.
Chris Bartley isimli doktora öğrencisi, Manx dilinin yaşatılması ve desteklenmesi amacıyla yapay zekâ tabanlı sesli dil teknolojileri geliştirdi. Bartley’nin çalışması, özellikle Manx dilinin kısıtlı kaynakları göz önünde bulundurulduğunda büyük önem taşıyor. Çünkü bu dil, kısıtlı veri ve kaynaklar nedeniyle bugüne dek modern ses tanıma ve metin-konuşma teknolojilerinde yeterince temsil edilemiyordu. Araştırmada, az veri ile çok daha etkili sonuçlar elde etmeye olanak sağlayan yenilikçi yöntemler geliştirildi.
Proje kapsamında aylardır Manx diline ait çeşitli kaynaklar titizlikle toplandı ve analiz edildi. YouTube şarkıları, Manx Radyo yayınları ve dil öğrenme platformlarından elde edilen 350 saatlik ses kaydı ve 8 milyon kelimelik metin veri seti, geliştirilen yapay zekâ modellerinin temelini oluşturdu. Bu sayede, dilin ses tanıma ve metinden sese dönüşüm gibi işlemlerinde kullanılmak üzere güçlü bir altyapı hazırlandı.
Bilimsel olarak, yapılan geliştirmeler Manx dilinin doğal ve akıcı şekilde yapay zekâ tarafından konuşulabilmesini sağlıyor. Ayrıca bu sistem, sadece Manx için değil, benzer şekilde veri kısıtlaması olan diğer tehlike altındaki dillerin teknolojiye erişimini de kolaylaştıracak. Metin-konuşma teknolojisi, dil öğrenmeyi kolaylaştırmasının yanı sıra, görme engelliler gibi yardımcı teknolojilerin geliştirilmesine de katkı sağlıyor. Bu, AI’nın genellikle olumsuz yönleriyle anıldığı günümüzde, dil çeşitliliğinin sürdürülmesine somut bir fayda olarak ortaya çıkıyor.
Chris Bartley, bu projeyle özellikle bu nadir dile olan ilginin artmasını ve Manx dilinin dijital dünyada kendine yer bulmasını hedefliyor. Projede, az sayıda veriyle yüksek performanslı yapay zekâ modelleri geliştirmenin yolları deneyimlendi ve bu yaklaşımın gelecekte ender dillerin korunmasında büyük rol oynayacağı düşünülüyor. Bartley, geliştirdiği bu teknolojinin açık kaynak olarak paylaşılması ve topluluk kullanımına sunulmasıyla dilin geniş kitlelere erişiminin artmasını planlıyor.
Araştırmanın gelecekteki etkisi oldukça büyük. Manx dilinde geliştirilen otomatik konuşma tanıma ve metin-konuşma sistemleri, diğer az konuşulan ve risk altındaki diller için yeni modellerin geliştirilmesine öncülük edebilir. Bu sayede kültürel mirasların teknoloji desteğiyle yaşatılması, korunması ve aktarılması mümkün hale gelecek. Yapay zekâ destekli bu tür projeler, dil çeşitliliğini destekleyip global ölçekte kültürel zenginliğin korunmasına önemli katkılar sağlayacak.
📎 Kaynak: https://techxplore.com/news/2026-03-ai-text-speech-manx-digital.html
