Şili’de bulunan ve Güney Amerika’nın en önemli arkeolojik alanlarından biri olarak kabul edilen Monte Verde sitesi, yapılan yeni bir araştırmayla tarihinin binlerce yıl daha genç olabileceği iddiasıyla gündeme geldi. Bu bulgu, kıtanın ilk insan yerleşimine dair mevcut kabul edilen zaman çizelgesini kökten değiştirebilir ve Amerika kıtasının nasıl ve ne zaman yerleşildiği konusunda bilim dünyasında yeni tartışmalara yol açabilir.
Monte Verde, uzun süredir Güney Amerika’da insanların yaklaşık 14.500 yıl önce yaşadığına dair en eski kanıtları sunuyordu. Bu tarih, kıtadaki ilk kültür olarak kabul edilen Clovis kültüründen yaklaşık 1.000 yıl daha eskiydi. Ancak bilim dergisi Science’da Mart 2024’te yayımlanan araştırmaya göre, Monte Verde’nin insan yerleşimi yaklaşık 4.200 ila 8.200 yıl öncesine kadar uzanıyor. Böylece bölgenin ilk yerleşim tarihine ilişkin temel varsayım sorgulanmaya başlamış oldu.
Araştırma ekibi, volkanik kül katmanları üzerinde yaptıkları detaylı analizlere dayanarak bu sonuçlara ulaştı. Patagonya bölgesinde bulunan Michinmahuida volkanının yaklaşık 11.000 yıl önce gerçekleşen patlamasından yayılan kül tabakasının, Monte Verde’deki insan faaliyetlerinin altında bulunması gerektiğini belirttiler. Bu da insan yerleşiminin volkanik faaliyetten sonra gerçekleştiğini gösteriyor. Ayrıca, organik materyallerin alt katmanlara akarsu vasıtasıyla taşınmış olabileceği ve bu durumun tarihlerin eski görünmesine yol açtığı tahmin ediliyor.
Monte Verde’de bulunan birçok kalıntı, ahşap, deri, bitki lifleri ve kerpiç evlerin izlerini taşıyor. 1970’lerde keşfedilen bu alan, o dönemden beri Güney Amerika’nın insanlık tarihine ışık tutuyordu. Önceki çalışmalar, pek çok kıymetli bulgunun ışığında bölgedeki ilk insanların “pre-Clovis” yani Clovis kültüründen önce buraya yerleştiğini göstermişti. Bu durum, Amerika kıtasının yerleşim tarihi hakkında köklü bir paradigmaya dönüşmüştü.
Yeni araştırmanın sonuçları ise bu görüşe meydan okuyor. Ekip, daha önce daha eski olarak kabul edilen organik materyallerin sediment hareketleri nedeniyle yanlış katmanlarda bulunduğunu savunuyor. Gelişmiş radyokarbon ve optik uyaran luminesans (OSL) yöntemleriyle yapılan yeniden tarihleme, Monte Verde’nin yaşını 4.000 ile 8.000 yıl arasında gösteriyor. Bu da bölgenin Clovis kültüründen çok daha sonra, Holosen döneminde insan yerleşim gördüğü anlamına geliyor.
Bu değişim, sadece Monte Verde değil, Güney Amerika’daki insan yerleşim tarihinin tamamını etkileyecek kadar köklü olabilir. Eğer Monte Verde’nin yaşı daha gençse, kıtaya insanların geliş zamanını ve yerleşme biçimini yeniden değerlendirmek gerekecek. Ancak bilim dünyasında bu bulgular tartışmaya açık; Monte Verde’yi orijinal tarihleme yöntemleriyle keşfeden arkeolog Tom Dillehay, yeni analizleri metodolojik hatalarla dolu olarak nitelendiriyor ve sonuçların güvenilir olmadığı görüşünde.
Benzer eleştiriler, diğer bağımsız uzmanlardan da gelmekte. Texas A&M Üniversitesi’nden jeoarkeolog Michael Waters, yeni çalışmanın stratigrafik katmanların doğru yorumlanmadığını belirtti. Oregon Üniversitesi’nden arkeolog Jon Erlandson ise, volkanik kül tabakasının direkt Monte Verde’deki insan faaliyetlerinin altında olduğuna dair ikna edici kanıt sunulamadığını ifade etti. Bu eleştiriler, konunun henüz bilim insanları arasında netlik kazanmadığını gösteriyor.
Monte Verde’nin tarihine yapılan bu yeni yaklaşım, Güney Amerika’nın ilk insanlarının kim olduğu ve ne zaman geldiği hakkındaki anlayışımızı kökten değiştirebilir. İlerleyen yıllarda yapılacak saha çalışmaları ve gelişen teknolojiyle birlikte bu tartışmaların çözüme kavuşması bekleniyor. Yeni veriler, Amerika kıtasının yerleşim tarihindeki boşlukları doldurabilir, aynı zamanda insanlık tarihinin küresel göçünü daha yakından anlamamızı sağlayabilir. Monte Verde meselesi, arkeoloji ve antropoloji alanında heyecan verici bir döneme işaret ediyor.
📎 Kaynak: sciencenews.org
