San Francisco Körfezi’nde gri balina görülmesi doğa tutkunları için heyecan verici bir an olsa da, araştırmalar bu durumu deniz memelileri için olumsuz bir işaret olarak ortaya koyuyor. Son yapılan bilimsel çalışmalara göre, körfeze giren her beş gri balinadan biri hayatını kaybediyor. Bu yüksek ölüm oranı, son yıllarda yüzlerce bireyini yitiren gri balina popülasyonu için yeni bir tehdidin habercisi niteliğinde.
Gri balinalar (Eschrichtius robustus), genellikle beslenmek için buzlu Kuzey Kutbu sularından başlayarak yaklaşık 16 bin kilometrelik kesintisiz bir göç yolculuğu yapar ve üreme için Meksika kıyılarında mola verir. Ancak 2018 yılında gözlemler, bazı aç görünümlü gri balinaların San Francisco Körfezi’nde besin aramak için kısa molalar vermeye başladığını ortaya koydu. Bu alışılmadık davranış, uzmanların Kuzey Kutbu’nda azalan besin kaynaklarıyla ilişkilendirdiği büyük bir balina ölümü dalgasının hemen öncesine denk geliyor. Bu durum daha önce 1990’ların sonlarında da kaydedilmişti.
Son araştırmada, Sonoma State Üniversitesi’nden balina biyoloğu Josephine Slaathaug ve ekibi, 2018-2025 yılları arasında çekilen 100 bin gri balina fotoğrafı üzerinden körfeze uğrayan 114 bireyi tespit etti. Aynı dönemde bölgede 70 gri balina ölüsü belirlendi ve bu balinalardan 21’inin fotoğraflarla eşleştirilerek körfeze girdikten sonra öldüğü doğrulandı. Bilim insanları, bu verinin gerçek durumu hafifçe düşük gösterdiğini vurguluyor; çünkü birçok ceset aşırı bozunmuş olduğu için teşhis edilemedi.
İncelenen cesetler arasında, San Francisco Körfezi veya çevresinde bulunan 49 kişi de muhtemelen körfeze girdikten sonra yaşamını yitirmiş. Özellikle teknelerle çarpışma kaynaklı yaralanmalar, ölümlerin başlıca nedenleri arasında yer alıyor. İncelenen 21 balinadan 9’unun ve toplamda 70 balina ölümlerinden 30’unun tekne çarpması nedeniyle hayatını kaybettiği belirlendi.
Oregon State Üniversitesi’nden deniz ekoloğu Joshua Stewart, “Eğer çaresizseniz ve San Francisco Körfezi’ne girerseniz, buradan sağ çıkma şansınız oldukça düşük görünüyor” diyerek durumu özetliyor. Körfezde verilen bu beslenme molalarının ölümcül olmasının yanı sıra, gri balinaların yeni besin arama alanlarına yönelme eğilimini de gösterdiğini belirtiyor. Balinalar benzer beslenme alışkanlıklarını Florida, New England ve Hawaii sularında da sergilemeye başladı.
Bu davranış değişikliği, küresel ısınma ve habitat değişikliklerinden kaynaklanan adaptasyonun bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Slaathaug, balinaların yeni beslenme bölgelerine yönelmesinin türün dayanıklılığını artırma potansiyeli taşıdığını ancak bu alanlarda da koruma önlemlerinin şart olduğunu vurguluyor. Diğer yandan, Stewart’a göre bu yeni beslenme bölgelerinin tercih edilmesinin temel nedeni, Kutup bölgesindeki besin yetersizliği gibi zorlayıcı koşullar. “Bence bu bir çaresizlik seçeneği; balinalar ihtiyaçlarını karşılayamadığı için başka alanları denemek zorunda kalıyor” diyor.
Gri balinaların göç ve beslenme alışkanlıklarındaki bu değişiklikler, iklim değişikliğinin deniz ekosistemleri üzerindeki etkilerinin önemli göstergeleri arasında. Bölgede alınacak önlemler, yalnızca bu nadir görülen deniz memelilerini korumakla kalmayacak, aynı zamanda ekosistemin sürdürülebilirliği adına kritik bir rol oynayacak. Araştırmalar ilerledikçe, gri balinaların yeni adaptasyon stratejileri ve bu türün geleceği hakkında daha derin bilgiler elde edilmesi bekleniyor.
📎 Kaynak: sciencenews.org
