Dünyada her an yaklaşık 20 volkan aktif halde bulunuyor ve Filipinler’in en hareketli yanardağı Mayon da bunlardan biri olarak dikkat çekiyor. Luzon Adası’nda yer alan ve hemen hemen simetrik yapısıyla tanınan Mayon, 2.400 metrenin üzerinde bir yüksekliğe sahip. 5.000 yıl içinde tam 65 kez patlamış olan bu dev, ocak 2026’da yeniden uyanışa geçti.
Filipinler’in Volkanoloji ve Sismoloji Enstitüsü PHIVOLCS, ocak ayında Mayon’da artan kaya düşmeleri ve dağın üst kesimlerinde şişmeler gözlemledi. Patlama riskinin artmasıyla birlikte alarm seviyesi beş aşamalı ölçekte üçüncü seviyeye yükseltildi. Bu uyarı, kraterden lav akışının başlamasına ve dağılan sıcak kül ile taş parçalarının akarak yamaçlardan aşağı inmesine neden olan piroklastik akıntıların ortaya çıkmasına dayanıyordu.
Şubat ayının sonunda NASA’nın Landsat 8 uydusundan alınan verilerde, lavın sıcaklığı kırmızımsı renkte belirgin şekilde gözlenebildi. Aynı günlerde PHIVOLCS yanardağda devam eden sarsıntıları, kaya düşmelerini ve en uzun piroklastik akıntının yaklaşık 4 kilometre boyunca Mi-isi Vadisi’nden indiğini raporladı. Bu tür akıntılar, hızla hareket eden ve yoğun kül, gaz ve taş parçalarını beraberinde taşıyan ölümcül gaz bulutlarıdır.
Alarm seviyesinin yükselmesi, krater çevresinde 6 kilometrelik güvenlik alanının tahliye edilmesine yol açtı. Tabaco City, Malilpot ve Camalig gibi yakın yerleşim bölgelerinden yüzlerce aile güvenli bölgelere taşındı. Tarih boyunca Mayon’un patlamaları birçok can kaybına neden oldu; 1814 patlamasında 1.000’den fazla kişi hayatını kaybetti, 1897 ve 1993’de ise yüzlerce ölüm yaşandı. En son büyük tahliye 1984 yılında gerçekleşmişti ve 73.000 kişi güvenli bölgelere yönlendirilmişti.
Bu patlamaların çevresel etkileri de oldukça ciddi. SO₂ yani kükürt dioksit emisyonları, patlamaların şiddetini anlamamızda önemli bir gösterge oluşturuyor. Şubat ayında bu gazın yayılımı günlük ortalama 2.466 ton olarak ölçüldü, 4 Şubat’ta ise 6.569 tona ulaşıldı. Bu değer, son 15 yılın en yüksek kükürt dioksit salımı olarak kayıtlara geçti. Mart başında gerçekleşen bir başka patlamada ise bu oran 7.633 tona yükseldi. Bu gaz, direkt olarak hava kalitesini etkileyerek çevresel ve sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
NASA uyduları, Mayon’dan yükselen kükürt dioksit bulutlarını ayrıntılı şekilde izledi. Geniş gaz bulutları hava katmanlarında güneybatıya doğru sürüklendi. Şubat’ın başlarında kaydedilen etkinlikler arasında 469 kaya düşmesi ve 12 büyük piroklastik akıntı oldu. Ayrıca kül yağmurları Guzonbat ve Camalig gibi çevre ilçelerde hissedildi ve tarım alanlarını tehdit etti.
Bu araştırma ve gözlemler, volkanların aktif izlenmesinin önemini bir kez daha ortaya koydu. Mayon gibi aktif yanardağların davranışlarının anlaşılması, olası felaketlerin önüne geçilmesinde kritik rol oynuyor. Sadece yerel halk değil, küresel çapta çevre ve iklim için verdiği potansiyel zararlar sebebiyle de bu tip takipler devam ettirilmelidir.
Gelecekte, gelişmiş uydu sistemleri ve yerel izleme teknikleri sayesinde Mayon’daki aktivitenin daha doğru tahmin edilmesi ve buna uygun önlemlerin zamanında alınması mümkün olacak. Yanardağların erken uyarı sistemleri, hem can kayıplarını önleyecek hem de ekonomik kayıpların azaltılmasına katkıda bulunacak. Bilim insanları, bu tür araştırmalarla hem volkanik aktiviteleri hem de bu doğal afetlerin etkilerini daha iyi anlayarak insanlık için daha güvenli yaşam alanları oluşturmayı hedefliyor.
📎 Kaynak: science.nasa.gov
