Kanser tanısında ve tedavisinde çağı değiştirecek bir gelişme Missouri Üniversitesi’nden geldi. Araştırmacılar, tümörlerde bulunan belirli proteinleri hedef alan küçük bir antikor tasarlayarak, kanser hastalarının hangi tedavilerden daha çok yararlanacağını daha kesin şekilde belirleyebilecekleri yeni bir yöntem geliştirdi. Bu gelişme, hem tanı süreçlerini hızlandıracak hem de tedaviye yanıt verebilecek hastaların önceden seçilmesini kolaylaştıracak.
Araştırmayı yürüten Barry Edwards, kanser hücrelerinde sıkça bulunan EphA2 adlı protein için özel tasarlanmış çok küçük bir antikor geliştirdi. Bu antikora radyoaktif bir işaretçi ekleyerek, molekülün pozitron emisyon tomografisi (PET) ile taramada görüntülenebilmesini sağladı. Böylece, vücutta bu proteini içeren tümörler aydınlatılıyormuş gibi görünür hale geldi.
Deneylerde, bu “antikor feneri” farelerde EphA2 üreten tümörleri net şekilde ortaya koydu. Elde edilen sonuçlar, bu yöntemin kanserli hastalarda EphA2 proteinini taşıyan hücrelerin tespit edilmesini mümkün kıldığını gösteriyor. Dolayısıyla, sadece bu proteine sahip tümör hücrelerini hedef alan tedavilerin kimlere uygulanabileceği hakkında doktorlara önemli veriler sağlayacak.
Edwards, hastalar arasında hangi kanserlerin EphA2 yüksekliği gösterdiğini belirleyerek, hedefe yönelik tedavilerden kimlerin gerçekten fayda göreceğini ortaya koyduklarını belirtiyor. “Yararı olmayan tedavileri hastalara uygulamak hem zaman kaybı hem maddi yüktür. Geliştirdiğimiz bu yöntem, tedavi sürecini daha hızlı, ekonomik ve etkili kılıyor” diye ekliyor.
Geleneksel yöntemlerde tümör değerlendirmesi için biyopsi veya manyetik rezonans görüntüleme (MRI) gibi yaklaşımlar kullanılıyor. Ancak bu yöntemler bazen hastalar için zorlayıcı ve zaman alıcı olabiliyor. Ayrıca tümörün moleküler yapısı hakkında yeterince detay vermeyebiliyor. Edwards’ın geliştirdiği teknik ise invaziv olmayan, hızlı ve tümör proteinlerine özgü görüntüleme sunuyor. Bu sayede hastalar, saatler içinde sonuç alırken tedavi planlaması da daha isabetli yapılabiliyor.
Bu buluş, klinik uygulamalara geçmesi halinde kanser tedavisinde önemli bir dönüm noktası olabilir. Böylece gereksiz tedavilere son verilip, sadece hastaların ihtiyaç duyduğu, hedefe yönelik ilaçlar kullanılabilecek. Tedavi sırasında sağlıklı doku da korunarak yan etkiler minimuma indirilebilecek.
Aynı zamanda bu yeni yöntem, özellikle uzak bölgelerde yaşayan hastalar için tedaviye erişimi kolaylaştırabilir. Sonrasında ise daha kişiselleştirilmiş, doğruluğu yüksek tanı ve tedavi süreci mümkün olacak. Edwards ve ekibi, önümüzdeki yedi yıl içinde metodolojiyi insan klinik denemelerine taşımayı hedefliyor. Bu çalışmanın yayımlandığı “Preclinical evaluation of anti-EphA2 minibody-based immunoPET agent as a diagnostic tool for cancer” makalesi, bilim dünyasında da heyecan yarattı.
Kanser tedavisinde doğru hasta seçiminin önemini artıran bu gelişme, tıp alanında hassas ve hedef odaklı tedavilerin yaygınlaşması için güçlü bir adım olarak görülüyor. Önümüzdeki yıllarda benzer yaklaşımların, kanser tanı ve tedavisinde standart haline gelmesi bekleniyor.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
