Brookhaven Ulusal Laboratuvarı, New York Long Island’da liderliğini yeni bir döneme taşırken, fizikçi John Hill laboratuvarın yıllık 900 milyon dolarlık bütçesinin ve 3000 kişilik bilim insanları, mühendisler ile teknisyenlerden oluşan ekibin başına geçti. Geçici direktör olarak Eylül ayından bu yana görev yapan Hill, artık kalıcı olarak en prestijli Amerikan araştırma merkezlerinden birini yönetecek.
1947 yılında ABD’nin ilk üç ulusal laboratuvarından biri olarak kurulan Brookhaven, fizik, biyomedikal ve çevre bilimleri alanlarında öncü araştırmalar yürüten bir merkez. Laboratuvar, bugüne dek yedi Nobel ödüllü keşfe ev sahipliği yapmasıyla biliniyor. Bu güçlü bilimsel altyapı, Hill’in liderliğinde son teknoloji projelerle büyümeye devam ediyor.
Brookhaven’in en önemli projelerinden biri olan Relativistik Ağır İyon Çarpıştırıcısı (RHIC), altın ve bakır gibi ağır çekirdekleri çarpıştırarak evrenin erken dönemlerinde var olduğu düşünülen kuark-gluon plazması üretmeyi başarmıştı. Ancak RHIC Şubat ayında faaliyetini durdurdu. Yerine, yaklaşık 2 milyar dolar yatırım gerektiren Elektron-İyon Çarpıştırıcısı (EIC) projesi başlatıldı. Bu çarpıştırıcı, elektronları protonlarla çarpıştırarak çekirdekteki güçlü nükleer kuvveti ve gluonların rolünü daha ayrıntılı incelemeyi amaçlıyor.
EIC projesi, mevcut RHIC hızlandırıcısının kapsamlı bir yenilenmesini gerektirecek. Bu kapsamda elektriksel olarak yüklü parçacıkların yol aldığı yeni bir elektron halkası ve çeşitli bileşenler eklenecek. İlk deneylerin 2030’lu yılların başlarında başlaması planlanıyor. Proje, parçacık fiziği alanında çığır açabilecek potansiyele sahip.
Brookhaven yalnızca RHIC ve EIC ile sınırlı kalmıyor. 2015’te açılan Ulusal Senkrotron Işık Kaynağı II gibi dev bilimsel tesisler de burada yer alıyor. Bu tesis, X-ışını ışınları kullanarak malzemelerin atomik yapısını analiz ediyor ve bilimsel keşiflerin önünü açıyor.
John Hill’in bilim kariyeri Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) fizik alanında doktora yapmasıyla başladı. 1992’de Brookhaven’e doktora sonrası araştırmacı olarak katılan Hill, 2001-2013 yılları arasında laboratuvarın X-ışını saçılma grubuna liderlik etti. Ardından enerji ve foton bilimleri alanında yardımcı laboratuvar müdürlüğü yaptı ve 2023’e kadar bilim ve teknoloji alanında ikinci direktör olarak görev aldı. 2025 yılının Eylül ayında önceki direktörün istifasının ardından görevine devam etti.
Hill, aynı zamanda Brookhaven Science Associates’ın başkanı olarak enerji bakanlığı adına laboratuvarı yöneten ortaklığın da lideri konumunda. Stony Brook Üniversitesi ve teknoloji firması Battelle’in iş birliğiyle yönetilen bu yapı, laboratuvarın stratejik hedeflerine ulaşmasında kritik rol oynuyor.
“Brookhaven, bilim dünyasında dönüm yaşayacak önemli bir on yıla giriyor. Bu kritik süreçte liderlik yapmak benim için büyük bir onur,” diyen Hill, laboratuvarın geleceğine dair iddialı vizyonunu paylaşıyor. Laboratuvarın ülkenin yeni parçacık hızlandırıcısını teslim etme ve çeşitli bilimsel alanlarda ileri düzeyde çalışmalar yapma hedefleri, ABD’nin bilimdeki konumunu güçlendirecek.
Brookhaven Ulusal Laboratuvarı’nın stratejik projeleri, sadece temel bilimlere değil, teknoloji ve inovasyona da yön veriyor. Hill’in liderliğinde, laboratuvarın güçlü ekibi bu süreçte yeni keşiflere imza atarak, hem akademik hem de endüstriyel alanlarda çığır açabilecek yeniliklere kapı aralayacak. Bu gelişmeler, küresel bilim topluluğunda rekabetin ve iş birliğinin yeni boyutlar kazanmasına olanak tanıyacak.
📎 Kaynak: physicsworld.com
