İngiltere’nin ünlü Wytham Ormanları’nda inanılmaz bir 60 yıllık çalışma, iklim değişikliğinin küçük kuşların yaşam döngüsünü nasıl derinden etkilediğini gözler önüne seriyor. Oxford Üniversitesi’nde gerçekleştirilen bu araştırma, ani soğuk hava dalgaları ve yoğun yağışların genç serçelerin büyümesini yavaşlatıp hayatta kalma olasılığını düşürdüğünü ortaya koydu. Çalışma ayrıca, erken dönemde üremeye başlayan kuşların bu olumsuz hava koşullarından kısmen korunabileceğini gösteriyor.
Araştırma, 80 binden fazla yaban hayatı serçesinin kayıtlarını, haftalık ve günlük hava durumu verileriyle birleştirerek dikkat çekici bir tablo oluşturdu. Soğuk, yağışlı ve sıcak günlerin üreme dönemindeki etkilerini ölçmek için titizlikle yürütülen çalışma, özellikle yavruların yuvadan ayrıldığı andaki vücut ağırlığına odaklandı. Çünkü bu, kuşların hayatta kalma şansını tahmin etmede kritik bir faktör olarak kabul ediliyor.
Araştırmanın dikkat çektiği en çarpıcı nokta, yavru kuşların ilk haftalarında yaşadıkları ani soğukların büyüme hızlarını düşürüp yaşamlarını tehdit etmesi. Yavrular büyüdükçe, yoğun yağışlar onların hayatta kalmasını zorlaştıran en önemli faktör haline geliyor. Her iki olumsuz hava koşulu da yuvadan uçacak kuşların vücut kütlesini yüzde 3’e kadar azaltabiliyor. Ancak en büyük tehlike, soğuk ve yağışın aynı anda yaşanmasıyla ortaya çıkıyor. Böyle durumlarda, kuşların vücut ağırlığında yüzde 27’ye varan ciddi kayıplar yaşanabiliyor; bu durum özellikle sezonun geç dönemlerinde yumurtlayan kuşlar için geçerli.
Oxford Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nden araştırmanın başındaki Devi Satarkar, serçelerin iklim değişikliğine adaptasyon çabalarına dikkat çekiyor. “Genç kuşlar, besin kaynaklarının bol olduğu dönemi takip etmek için daha erken üremeye başladılar. Bu sayede çoğu aşırı hava olayının etkilerini azaltmak mümkün oluyor. Ancak erken üremenin getirdiği soğuk dalgalar da genç kuşların enerji kaynaklarını küçültüyor. Küçük bir büyüme geriliği bile hayatta kalma şansını ciddi şekilde etkileyebilir. İklim değişikliğinin şiddetli hava olaylarını artırmasıyla birlikte bu zorluklar daha da artacak” diyor.
Yavru kuşların soğuğa karşı savunmasız olmasının temel sebebi, vücut sıcaklıklarını düzenleyecek tüylerinin henüz gelişmemiş olması. Soğuk hava koşullarında enerji büyük oranda sıcaklığı korumaya harcandığı için büyüme oranı düşüyor. Ayrıca kötü hava, ebeveyn kuşların yiyecek arama sıklığını da azaltıyor. Yağmurun etkisiyle tırtıllar bitkilerden düşüyor ve böylece yavruların ana besin kaynağı azalıyor. Bu durum, yüksek enerji gerektiren gelişim sürecini daha da zorlaştırıyor.
Araştırmanın belki de en şaşırtıcı bulgusu, ılımlı sıcaklıkların yavru kuşların büyümesini desteklemesi oldu. Hava sıcaklıklarının biraz artması, tırtılların aktivitesini ve ebeveynlerin besin bulma verimliliğini artırıyor. Böylece yavrular daha iyi beslenip gelişme şansını yakalıyor. Bu durum, kuzey Avrupa’nın ılıman iklim koşullarıyla güney Avrupa’da yaşanan aşırı sıcakların yarattığı olumsuz etkilerin çok farklı olduğunu ortaya koyuyor.
Erken üreme dönemindeki serçeler, tırtıl bolluğunun ve daha uygun hava koşullarının avantajını kullanabiliyor. Sezonun geç dönemlerinde ise genç kuşlar, benzer ılık sıcaklıklara rağmen büyüme ve hayatta kalma konusunda belirgin dezavantaj yaşıyor. Uzun vadede bakıldığında, ani soğuklar ve yağışlar küçük serçelerin yetişkinliğe ulaşma oranlarını azaltırken, ılıman sıcak hava dönemleri hafif olumlu etkiler yaratıyor.
Bilim insanları, iklimin bu karmaşık etkilerini anlamanın vahşi yaşam korumada kritik olduğunu belirtiyor. Küçük ölçekli mikroiklimlerin ve habitat farklılıklarının takip edilmesi, uygun yuva yerleşimi ve orman yönetimi stratejilerinin geliştirilmesine olanak sağlayacak. Böylece hassas yavruların kritik gelişim dönemlerinde korunması mümkün olacak.
Araştırmacılar, Wytham Ormanları’ndaki serçe nüfusunu izlemeye devam ederek iklim değişikliğinin ve aşırı hava olaylarının gelecek yıllarda nasıl bir etki yaratacağını mercek altına alacak. En önemli sorulardan biri, bugünkü ılımlı sıcaklık dalgalarının artan küresel ısınmayla birlikte bir gün zararlı hale gelip gelmeyeceği olacak.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
