Sesleri daha net duymak için gözlerini kapatan birçok kişi, aslında doğru davranışta bulunmadığını yeni bulgular ortaya koydu. Shanghai Jiao Tong Üniversitesi’nden araştırmacılar, gözlerin kapatılmasının gürültülü ortamlarda işitmeyi artırmadığını, aksine zorlaştırdığını gösterdi. Bu çalışma, görsel ve işitsel algı arasındaki beklenmedik ilişkiyi bilim dünyasına sundu.
Bilim insanları, insanların sessiz ortamlarda veya net sesler duyulması gereken durumlarda gözlerini kapatarak, dikkati sadece duymaya yoğunlaştırdıklarını düşünüyor. Ancak gerçek ortamlar çoğunlukla arka planda farklı seslerin bulunduğu gürültülü yerlerdir. Bu çalışmada, katılımcılar kulaklıklarla farklı sesleri arka plan gürültüsü eşliğinde dinledi. Katılımcılardan, sesleri sadece zar zor duyabilecekleri seviyeye ayarlamaları istendi. Deney sırasında gözler farklı durumlarda tutuldu: tamamen kapalı, boş bir ekrana bakarak açık, sesle ilgili tek bir görüntüye bakarak ve son olarak uyumlu bir video izleyerek.
Sonuçlar genel inanışın tersineydi. Gözleri kapamak, gerçekçi görsel uyarı olmadan ses algısını kötüleştiriyordu. Üstelik, sesle uyumlu hareketli bir video izlemek, duyma duyarlılığını önemli ölçüde artırıyordu. Yani işitme üzerinde olumlu etkisi olan şey sadece gözlerin açık olması değil, aynı zamanda görüntüyle sesin eşleşmesiydi. Bu da beynin sesleri çevresel ipuçlarıyla destekleyerek daha iyi seçmesine yardımcı oluyordu.
Beyin aktiviteleri elektroensefalografi (EEG) yöntemiyle incelendiğinde, gözlerin kapatılması durumunda beynin “nöral kritiklik” adı verilen bir duruma geçtiği belirlendi. Bu durum, beynin gelen bilgileri aşırı filtrelemesine yol açıyordu. Filtreden geçen bilgi azalıyor; ancak bu süreç sadece gereksiz gürültüyü değil, dinlenmek istenen zayıf sesleri de azaltıyordu. Böylece gözlerin kapatılması, sinyalle gürültüyü birbirinden ayırmakta istenilen yararı sağlamıyor, tam tersine önemli seslerin fark edilmesini engelliyordu.
Bilim insanlarına göre, gürültülü ortamlarda başarılı bir ses algısı için beyin, işitsel uyaranları dış dünyaya bağlayan görsel ipuçlarına ihtiyaç duyuyor. İçsel dikkatin aşırı artması, yani gözleri kapamak, algı üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor. Ancak sessiz ortamlar ve çok düşük arka plan gürültüsü varsa, gözlerin kapalı olması hâlâ algıyı geliştirebiliyor. Bu da, deneylerin farklı ortam koşullarında değişken sonuçlar vermesine neden oluyor.
Araştırmanın ileri aşamalarında ses ve görsel unsurların uyumu daha derinlemesine incelenecek. Bilim insanları, uyumsuz ses-görüntü birleşimlerinin duyma üzerindeki etkilerini test etmeyi planlıyor. Örneğin, “Bir davul sesi duyulurken kuş resmi görmek” gibi durumlar incelenecek. Böylece gözle ilgili görsel verinin sadece açık olması mı, yoksa sesle uyumlu olması mı işitme avantajı sağlıyor sorusuna yanıt aranacak. Bu ayrım, çoklu duyusal entegrasyonun işleyişini çözmede kritik bir adım olacak.
Bu çalışma, günlük hayatın karmaşık ses ortamlarında daha iyi duyabilmek için nasıl hareket etmemiz gerektiğine dair önemli bir perspektif getiriyor. Sadece gözlerimizi kapatmak yerine, çevremizi görsel olarak da algılamanın işitme duyusunu desteklediğini ortaya koyuyor. Önümüzdeki araştırmalar, ses ve görsel algının birlikte nasıl optimize edilebileceğine dair yeni ipuçları sunacak.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
