Paleolitik döneme ait mağara resimlerinin yaşını kesin olarak belirlemek, bilim dünyası için uzun yıllardır çözülmeyi bekleyen bir bilmeceydi. Fransa’nın güneybatısındaki Dordogne bölgesinde bulunan Font-de-Gaume mağara resimlerinin yaşını doğrulayan yeni bir çalışma, bu alandaki en önemli atılımlardan biri olarak öne çıktı. Araştırmada, yaklaşık 15 bin yıl öncesine tarihlenen bu sanat eserlerinin kökeni ilk defa net olarak ortaya kondu.
Daha önce Lascaux ve çevresindeki mağara resimlerinde radyo karbon yöntemiyle kesin tarihlendirme yapılamıyordu. Çünkü bu resimlerin sadece demir ve manganez oksitlerinden oluştuğu sanılıyor, karbonun bulunmadığı varsayılıyordu. Bu da doğrudan tarihleme yöntemlerinin uygulanmasını engelliyordu. Ancak CNRS öncülüğündeki yeni araştırma, bu varsayıma meydan okuyarak, mağara resimlerindeki siyah pigmentlerde karbon izleri olduğunu tespit etti.
Araştırmacılar, Raman mikrospektrometri ve hiperspektral görüntüleme tekniklerini kullanarak, mağarada yer alan bir bizon ve bir maskenin siyah çizgilerindeki kimyasal yapıyı inceledi. Bu non-invaziv yani zarar vermeyen yöntemler, yıllarca gözlemlenmemiş olan kömür kalıntılarına işaret etti. Karbonun çizgiler boyunca homojen şekilde dağılması, bu kalıntıların mağara içine sonradan gelen turistler veya vandalizm gibi dış etkenlerden kaynaklanmadığını da doğruladı.
Araştırma ekibi, elde ettikleri mikro örnekleri titizlikle radyo karbon tarihlemesi için kullandı. Minyatür örneklerdeki karbon miktarının azlığı nedeniyle tarihleme oldukça zorlu olsa da, yapılan analizler bizon resminin 13.461 ile 13.162 yıl öncesine, maskenin ise farklı bölümlerinin 8.993-8.590, 15.981-15.121 ve 15.297-14.246 kalibrasyonlu yıl öncesine ait olduğunu gösterdi. Bu tarihler, şimdiye kadar kabul edilenden biraz daha genç bir dönemi işaret ediyor.
Bu buluş, Paleolitik mağara sanatının kökeni ve tarihçesine dair bildiklerimizi kökten değiştirebilir. Karbon bazlı pigmentlerin varlığı, mağara resimlerinin doğrudan tarihlenmesini mümkün kılarak, tarih öncesi insanların sanatsal faaliyetlerinin zaman çizelgesini daha net çizmemizi sağlıyor. Ayrıca bu yöntem diğer mağara resimlerinin yaş tayininde de yeni kapılar aralayabilir.
Araştırmada kullanılan ileri uzaktan algılama teknikleri sayesinde, gelecekte bölgedeki diğer mağara figürlerinin de kesin tarihlerle incelenmesi bekleniyor. Bulunan karbon izleri, tarih öncesi toplumların kültürel ve teknolojik gelişimini yeniden değerlendirmemize ve insanlık tarihinde sanatın evrimini daha detaylı izlememize olanak tanıyacak. Bu ilerleme, tarih ve arkeoloji bilimlerinin yanı sıra sanat tarihçileri için de çok önemli bir referans olacak.
📎 Kaynak: phys.org
