Diyabetin önemli komplikasyonları arasında yer alan görme kaybını tetikleyen yeni bir protein keşfedildi. Londra Üniversitesi Koleji (UCL) araştırmacılarının öncülüğünde yürütülen çalışma, diyabetik retinopati hastalığının başlangıcında kritik rol oynayan LRG1 isimli proteini ortaya koydu. Bu gelişme, göz hastalıklarının önlenmesi ve tedavisinde köklü bir değişimin habercisi olabilir.
Araştırma, diyabetli fare modelleri üzerinde gerçekleştirildi ve Diabetes UK, Moorfields Eye Charity ve Wellcome gibi kurumların desteğiyle hayata geçirildi. Çalışmanın odağında, diyabet nedeniyle retina damarlarının zarar görerek ortaya çıkan ve çalışma çağındaki yetişkinlerde görme kaybına yol açan diyabetik retinopati yer aldı. Araştırmacılar, mevcut tedavi yöntemlerinin hasar oluşumundan sonra uygulandığını ve sınırlı başarı sağladığını belirterek, LRG1 proteininin hastalığın erken evresinde devreye girdiğini keşfetti.
Bilim insanları, LRG1 proteininin gözün en küçük kan damarlarının çevresindeki hücreleri fazlasıyla sıkıştırarak damarların daralmasına neden olduğunu tespit etti. Bu damarsal daralma, retinaya ulaşan oksijen miktarını azaltarak zincirleme bir reaksiyona yol açıyor ve zamanla kalıcı görme bozukluklarını tetikliyor. Araştırmanın dikkate değer kısmı ise LRG1 etkinliği engellendiğinde, erken dönem retinal hasarın oluşmadığını ve normal görme işlevinin korunduğunu göstermesi oldu.
Diyabetik retinopati hem Tip 1 hem de Tip 2 diyabet hastalarında görülen yaygın bir komplikasyon. Günümüzde, hastalık genellikle bulanık görme gibi belirtiler ortaya çıktıktan sonra teşhis ve tedavi ediliyor. Ancak bu noktada, çoğu zaman gözde ciddi ve kalıcı hasar çoktan meydana gelmiş oluyor. Muhtemel tedaviler genellikle VEGF isimli başka bir proteine odaklanıyor ve bu yaklaşımlar hastaların sadece yarısında etkili olmakla birlikte mevcut hasarı tersine çeviremiyor. UCL ekibinin bulguları ise LRG1’in, VEGF’den çok daha erken aşamalarda devreye girdiğini ve bu nedenle tedavide yeni bir hedef olabileceğini ortaya koyuyor.
Çalışmanın yürütücüsü UCL Göz Bilimleri Enstitüsü’nden Dr. Giulia De Rossi, “Diyabetik göz hastalığı düşündüğümüzden çok daha erken başlıyor ve LRG1 bu erken hasarda anahtar oyuncu. Bu proteini hedeflemek, ciddi zarar oluşmadan önce görmeyi korumanın yolunu açabilir ve milyonlarca diyabet hastasında körlük riskini önleyebilir.” dedi. Araştırma, diyabetik retinopatinin önleyici tedavisinde çığır açacak bir yaklaşım sunuyor.
Araştırmayı destekleyen Diabetes UK’nın iletişim sorumlusu Dr. Faye Riley, “Diyabet hastalarının yaklaşık üçte birinde retinopati belirtileri görülüyor ve bu komplikasyon hastaların en çok korktukları sorunlardan biri. Bu çalışma erken hasarın sebebini ortaya çıkartarak tedavi yollarına yeni bir perspektif getiriyor. Bu tür atılımlar, diyabet hastalarının görme sağlığını korumada büyük umut vaat ediyor.” ifadelerini kullandı. UCL ekibi, LRG1’i hedef alan bir ilacı geliştirmiş ve bu ilacın ön testleri olumlu sonuçlanarak şu anda ek preklinik çalışmalara devam ediyor. Bilim insanları, ilacın yakında insan klinik deneylerine başlayabileceğini öngörüyor.
Yıllardır süren araştırmalar sayesinde LRG1’in göz hastalıkları üzerindeki etkisi daha iyi anlaşıldı. Bu alanda uzman olan Profesör John Greenwood ve Profesör Stephen Moss, 2019 yılında UCL destekli Senya Therapeutics şirketini kurarak bu hedefe yönelik ilaç geliştirme çalışmalarını hızlandırdı. Profesör Greenwood, “Bu çalışma diyabetik retinopatiyi tetikleyen önemli bir faktör olan LRG1’e ışık tutuyor ve uygulamada büyük potansiyel taşıyor.” derken, Profesör Moss “Bizim geliştirdiğimiz LRG1 terapisi klinik deneylere hazır durumda ve bu hastalıkta mevcut tedavilere yanıt vermeyen hastalara yeni bir seçenek olabilir.” diye ekledi.
Görme kaybının erken evrelerinde teşhis koymanın zorluğu, diyabetik retinopatide kalıcı hasarın önlenmesini güçleştiriyor. Moorfields Eye Charity araştırma direktörü Dr. Ailish Murray, “Erken dönem diyabetik retinopati belirtileri genellikle fark edilmediği için hasar geri dönüşü olmayan boyutlara ulaşabiliyor. Bu bulgular, hastalığın önlenmesi adına önemli bir adım ve milyonlarca diyabet hastasının görme sağlığını korumaya yardımcı olabilir.” dedi. Ayrıca Wellcome Discovery ekibinin başındaki Morag Foreman da, “Erken bilimsel araştırmaların tıbbi ilerlemelere dönüşebileceğinin en güzel örneği bu çalışma. Diyabetik göz hastalıklarında yeni tedavi yolları açan önemli bir gelişme.” değerlendirmesinde bulundu.
Diyabetik retinopatinin önlenmesi veya ilerlemesinin durdurulması amacıyla geliştirilen LRG1 hedefli tedaviler, önümüzdeki yıllarda milyonlarca diyabet hastasının yaşam kalitesini yükseltebilir. Bu yenilikçi yaklaşım sadece hastalığın erken aşamada durdurulabilmesini sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda ileri evrelerde dahi görme kaybını yavaşlatma potansiyeli taşıyor. Böylece bilim dünyası diyabetle bağlantılı körlük sorununa karşı önemli bir zaferin eşiğinde bulunuyor.
📎 Kaynak: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/03/260306224225.htm
