Günlük alışveriş tercihleri hepimizin ortak noktası olsa da, bu kararların ardında yatan beyin faaliyetleri hiç de birbirine benzemiyor. Yeni bir nörogörüntüleme araştırması, Demokrat ve Cumhuriyetçi katılımcıların aynı süt ya da yumurta tercihini yaparken tamamen farklı beyin bölgelerini kullandığını ortaya koydu. Sadece hangi ürünü seçtiklerine bakıldığında seçimler benzer görünse de, beynin iç dünyasında siyasi kimliğe göre değişen gizli farklılıklar mevcut.
Araştırma, siyasi tercihler ile beyin yapısı ve işleyişi arasında bağlantı kurmayı hedefleyen alanda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Daha önce yapılan çalışmalar genellikle şiddetli duygusal uyarıcılar altında -örneğin fiziksel tehditler ya da finansal riskler karşısında- farklı siyasi görüşlerin değişen beyin aktivitelerini göstermişti. Ancak bu yeni çalışma, oldukça sıradan ve duygusal yükü olmayan bir seçim olan günlük kahvaltılık ürün tercihlerinde bile bu farklılıkların ortaya çıkıp çıkmayacağını incelemek istedi.
Kansas Üniversitesi Tıp Merkezi’nden çocuk davranış bilimci Amanda S. Bruce ile Birleşik Krallık Exeter Üniversitesi’nden siyaset bilimci Darren M. Schreiber’in liderliğinde yürütülen araştırma, farklı siyasi kimliklerin rutin karar mekanizmalarını nasıl biçimlendirdiğini anlamaya odaklandı. Hayvanlarda gözlemlenen ve farklı sinir devrelerinin aynı davranışı ortaya çıkarabileceği örneğinden ilham alan bilim insanları, insanların da aynı alışveriş tercihini yaparken farklı nörolojik yollar izleyebileceklerini ileri sürdü.
Katılımcılar, Kansas City bölgesinden gönüllü yetişkinler arasından seçildi ve siyasi eğilimleri anketlerle belirlendi. Bağımsız veya tarafsız oy verenler araştırmadan çıkarıldı, böylece 40 Demokrat ve 25 Cumhuriyetçi net şekilde kategorize edildi. Deneye katılanlar fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) cihazına yerleştirildi. fMRI, beyin bölgesindeki kan oksijeni değişimlerini izleyerek aktif çalışan alanları haritalandırıyor.
Taraflar, içeride iken 50 dolarlık gerçek alışveriş bütçesiyle süt ve yumurta alımı gerçekleştirdiler. Bu ürünler, çoğu tüketicinin alışık olduğu günlük market ürünleri olarak seçildi. Katılımcılar ekrandaki iki ürün arasından seçim yapmak zorundaydı. Seçenekler üç senaryoya ayrıldı: Fiyat farklılığı olan ürünler, üretim yöntemi farklı olanlar, ve hem fiyat hem üretim yönteminin değiştiği durumlar. Örneğin sütler, klonlanmış ineğin sütü, yapay büyüme hormonu kullanılmamış süt gibi etiketlerle sunuldu; yumurtalarda ise kafesli, kafessiz gibi yetiştirme yöntemleri belirtiliyordu.
Alışveriş kararlarında Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasında davranışsal olarak anlamlı bir fark gözlemlenmedi. Her iki grup da “klonlanmış inek sütü” ve “kafessiz yumurta” gibi ürünleri benzer oranda tercih etti. Ancak beyin taramaları tamamen farklı süreçleri işaret etti. Cumhuriyetçiler, süt seçiminde sol insular korteks bölgesinde ve ventromedial prefrontal kortekste yoğun aktivite gösterdi. Bu alanlar, vücut içi duyumların yorumlanması ve ekonomik tercihlerle ilişkilendiriliyor. Demokrat grubunda ise yumurta seçiminde sağ precuneus ve sağ superior frontal gyrus bölgeleri öne çıktı: Burası kişisel anıları çağrıştırmak ve sosyal bilgiyi işlemekle ilgili bölgeler olarak biliniyor.
Bilim insanları, katılımcıların beyin aktivitelerini analiz ederek hangi siyasi partiye ait olduklarını yüzde 76 ila 94 doğruluk oranında tahmin edebildiler. Özellikle yumurta seçimindeki kombinasyon şartında Demokratlar yüzde 100 doğrulukla tanımlandı. Bu sonuç, geleneksel siyasi analiz yöntemlerinden çok daha hassas bir ayrım sağladı. Duygusal reaksiyonları işleyen amigdala bölgesinde ise beklenen farklar gözlenmedi; çünkü süt ve yumurta tercihi siyasi bağlamda duygusal açıdan yoğun bir tetikleyici sunmuyor.
Araştırmanın sınırlamaları da var. Tarafsız veya bağımsız seçmenler çalışmaya dahil edilmediğinden, bu bulgular sadece net partizanlar için geçerli. Ayrıca, katılımcı sayısı ulusal anketlere göre sınırlı olsa da, nörogörüntüleme alanında kabul edilebilir bir büyüklükte. Bilim insanları, gelecekte daha geniş katılımlarla farklı siyasi kimliklerin günlük karar süreçlerinde de nasıl farklılaştığını daha net ortaya koymayı umuyor.
Bu çalışma, politikadaki derin kutuplaşmanın nedenlerini anlamak için alışılmışın dışında bir pencere aralıyor. Görünüşte aynı davranışları sergileyen bireylerin beyin seviyesinde tamamen farklı yollardan aynı sonucu çıkarıyor olması, siyasi gerilim yükseldiğinde neden bu denli farklı tepki verdiklerini açıklayabilir. Siyasi davranışların ardındaki nörobiyolojik farklılıkları aydınlatmak, kutuplaşmanın temel dinamiklerine dair yeni anlayışların kapısını açıyor.
📎 Kaynak: psypost.org
