Antarktika’nın Batı bölümünde, Hudson Dağları’nın volkanik zirvelerinde gördüğümüz parlak pembe granit kayalar, bilim insanlarını şaşırtan devasa bir keşfin ipuçlarını taşıyor. Pine Island Buzulu’nun altında yaklaşık 100 kilometre genişliğinde ve 7 kilometre kalınlığında devasa bir granit kütlesi gizleniyor. Bu kütle, Birleşik Krallık’taki Galler bölgesinin yarısına eş değer büyüklükte ve bölgenin jeolojik geçmişine dair birçok bilinmeyeni aydınlatabilir.
Araştırmacılar uzun yıllardır bu canlı renkli granit kayalarını inceledi. Hudson Dağları’nın tepesinde yer alan bu kayaların oluşum yeri ve Antarktika’nın jeolojik evrimi içindeki rolü büyük bir merak konusuydu. Özellikle granitin bu kadar yüksek, volkanik zirvelerde nasıl ortaya çıktığını anlamak, kıtanın geçmiş hareketlerine dair soruları gündeme getirdi.
Bilim insanları, Britanya Antarktika Araştırma Kurumu’nun (BAS) liderliğinde, granit kayaların yaşını belirlemek için nadir bulunan mineraller içindeki radyoaktif elementlerin bozunma oranlarını inceledi. Sonuçlar, granitin yaklaşık 175 milyon yıl önce, Jura döneminde oluştuğunu gösterdi. Ancak, bu yaş tespiti granitin nasıl zirvelere çıkabildiği sorusunu yanıtlamıyordu.
Bu gizemi çözmek için araştırmacılar, bölge üzerinde Twin Otter uçakları ile hassas yerçekimi ölçümleri yaptı. Yerçekimi verileri, buz tabakasının altında granit gibi yoğun bir kütlenin varlığını işaret ediyordu. Yüzeydeki pembe granit kayaları ile bu gizli dev granit kütlesi arasında doğrudan bir bağlantı kurulması, uzun süredir çözülmeyi bekleyen bileşik bir bilmecenin parçalarını birleştirdi.
Araştırmanın en önemli sonuçlarından biri, Pine Island Buzulu’nun geçmişte buz kalınlığı ve hareketine dair yeni bilgiler ortaya koyması oldu. Buzulun, binlerce yıl önce çok daha kalın olduğu dönemlerde, taşları buz tabanından koparıp, dağ zirvelerine kadar taşıdığı anlaşıldı. Bu durum, buzul hareketlerinin o dönemde çok farklı olduğunu göstererek, bilim insanlarının geçmiş buz dinamiklerini daha iyi anlamalarına olanak sağladı.
Bu keşif, buzulların Antarktika’da nasıl davrandığını anlamak açısından kritik öneme sahip. Bilhassa yaklaşık 20 bin yıl önceki son buzul çağında buz tabakasının kalınlığı ve hareket modelleri, günümüzdeki iklim değişikliği öngörülerini şekillendiren bilgisayar modellerini geliştirmede temel veri sağlıyor. Böylece, Antarktika buzullarının gelecekte nasıl tepki vereceği konusunda daha kesin tahminler yapılabilecek.
Pine Island Buzulu’nun altında yatan kayaların türü, bölgedeki buz kaymasının ve eriyen suların hareket hızını da etkiliyor. Bu noktada, jeologlar kaya türlerinin buzun tabanında nasıl kaydığı ve eriyen suların buzaltında nasıl aktığını etkilediğini belirtiyor. Doğru modellemeler yapılabilirse, deniz seviyesi yükselmesi tahminleri daha güvenilir hale gelecek.
Araştırmanın diğer bir katılımcısı olan Dr. Joanne Johnson, kayaların Antarktika’nın tarihine ışık tuttuğunu belirtti. Kayaçların, kıtanın şekillenmesinde, buzun manzarayı nasıl değiştirdiğinde adeta bir tarih kitabı gibi olduğunu ifade etti. Bu tür çalışmalar, buz örtüsü altındaki sırları keşfetmek ve kıtanın iklimle olan ilişkisini daha iyi anlamak için hayati öneme sahip.
Sonuç olarak bu bilimsel çalışma, Antarktika’da sadece jeolojik değil, iklim değişikliği ve deniz seviyesi yükselmesi gibi küresel çevresel sorunları anlamak adına kritik bir kapı aralıyor. Gelecekte yapılacak araştırmalarla, bu bölgedeki buz tabakalarının davranışlarını daha iyi tahmin etmek ve iklim krizinin etkilerini sınırlamak mümkün olabilir.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
