NASA’nın Artemis II göreviyle Ay’a dönüş heyecanı artarken, bilim insanları astronotların gelecekte ne yiyecekleri sorusuna çözüm arıyor. Teksas Üniversitesi Austin’den araştırmacılar, ay toprağında nohut yetiştirmenin mümkün olduğunu gösteren önemli bir aşamaya imza attı. Yapılan deney, Ay’daki tarımın önünü açabilecek yeni bir kapı aralıyor.
Araştırmada, bilim insanları ilk defa Ay toprak yapısını taklit eden bir ortamda nohut yetiştirmeyi başardı. Bu çalışma, Teksas Üniversitesi ile Texas A&M Üniversitesi iş birliğiyle gerçekleştirildi ve Scientific Reports dergisinde yayımlandı. Araştırmanın lideri Sara Santos, bu bulgunun lunar tarım potansiyelini anlamak açısından kritik olduğunu vurguladı.
Ay toprağı, bilimsel adıyla lunar regolit, Dünya’daki topraklardan büyük farklılıklar gösteriyor. Organik madde ve mikrobiyal yaşamın yokluğu, bitkilerin büyümesini zorlaştırıyor. Ayrıca, metal içerikleri nedeniyle bitki gelişimi için uygun olmayan ağır metaller de bu toprakta bulunuyor. Santos ve ekibi, bu zorlukların üstesinden gelmek için Exolith Labs tarafından üretilen yapay Ay toprağını deneylerinde kullanarak gerçek lunar toprakla benzer koşullar oluşturdu.
Ay toprağı gibi zorlu bir ortamda tarımı mümkün kılmak için araştırmacılar, yapay Ay toprağını solucan gübresi (vermicompost) ile karıştırdı. Bu gübre, kırmızı solucanların organik atıkları sindirmesiyle oluşan, bitkiler için zengin besin ve mikrobiyal çeşitlilik içeren bir kaynak. Uzay görevlerinde, solucanlar yiyecek artıklarını, giysi ve hijyen malzemelerini komposta dönüştürerek geri dönüşüm sağlayabilir.
Deneyde nohut tohumları, arbusküler mikoriza mantarları ile kaplandı. Bu mantarlar bitkilerle simbiyotik ilişki kurarak besin alımını artırıyor ve toprağın ağır metal etkilerini azaltıyor. Santos’un ekibi, nohutları farklı ay toprağı ve solucan gübresi karışımlarında yetiştirdi. Çalışma, %75 oranına kadar yapay lunar toprak içeren karışımlarda başarıyla büyüme sağlandığını ortaya koydu. Ancak toprağın oranı arttıkça bitkilerde stres ve ölümler görüldü.
Mantar tedavisi uygulanan nohutlar, uygulanmayanlara göre daha uzun süre hayatta kalmayı başardı. Bu da mantarların Ay toprağı benzeri ortamlarda bitki büyümesini desteklemede kritik rol oynadığını gösterdi. Dahası, mantarların yapay lunar toprakta kalıcı olarak yaşayabilmesi, gerçek lunar tarımda sadece bir kez ekilmesinin yeterli olabileceğine işaret ediyor.
Ay toprağında yetiştirilen nohutların tüketilebilirliği ise henüz netlik kazanmadı. Araştırmacılar, bitkilerin zararlı metallerden ne kadar etkilendiğini ve nohutların astronotların ihtiyaç duyduğu besin değerlerini karşılayıp karşılamadığını belirlemek için çalışmalarını sürdürüyor. Texas A&M Üniversitesi’nden Jessica Atkin, sağlıklı ve besleyici nohutların uzayda beslenmenin sürdürülebilir bir parçası olabileceğini belirtti.
Bu çalışma, Santos ve Atkin’in başlangıçta kendi kaynaklarıyla finanse ettiği önemli bir proje olarak doğdu. NASA’nın FINESST hibe programı sayesinde destek bulan araştırma, Ay ve derin uzay görevleri için sürdürülebilir tarım çözümlerinin geliştirilmesinde yeni kapılar açıyor. Gelecekte, Ay’da kendi kendini besleyebilen üsler kurulmasına katkı sağlayacak bu tür bitki yetiştirme teknikleri, insanlığın uzaya açılan yeni sınırlarını şekillendirecek.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
