Tropikal Siklon Narelle, Mart 2026’nin son günlerinde Avustralya’nın kuzey kıyılarını üç farklı noktadan etkileyerek büyük bir doğa olayına imza attı. Hem kuvveti hem de yol aldığı geniş alanla dikkat çeken bu kasırga, bölgede sürdürülen yağışın ve sel riskinin artmasına neden oldu. Meteoroloji uzmanları, benzerlerinin nadiren görüldüğü bu tür “çoklu karasal temas” yapan siklonların gelecekte daha fazla yaşanabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Narelle, güneşli Mart gününde, 19 Mart saat 14.00 sularında yörüngesine girdiği Koral Denizi üzerinde hızla güçlenmeye başladı. Deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamadan yaklaşık 0.5 ila 1 derece yüksek olması, kasırganın hızlı bir şekilde kategori 5 seviyesine ulaşmasına zemin hazırladı. Bu gelişme, kasırganın ortalama saatte 225 kilometre hıza ulaşmasına olanak sağladı ve Avustralya tropikal siklon ölçeğinde en şiddetli sınıf olan kategori 5’i gördü.
Sürdürülebilir rüzgar hızı açısından Saffir-Simpson skala ölçekte kategori 4’ü andıran Narelle, özellikle kompakt yapısı nedeniyle en yüksek tahribatı merkezinden oldukça sınırlı bir bölgede yaşattı. 20 Mart sabahı, kuzey Queensland’daki seyrek nüfuslu Cape York Yarımadası’na ilk ve en güçlü karasal temasını gerçekleştirdi. Ardından gücünü kaybetse de etkisini sürdürerek, Gulf of Carpentaria üzerinden Kuzey Bölgesi’ne doğru ilerledi.
İkinci karasal temas, 21 Mart öğleden sonra 148 kilometreye varan rüzgar hızları ile Kuzey Bölgesi’nin “Top End” bölgesinde yaşandı. Kasırga, bu bölgede yoğun yağışa sebep oldu. Yerel kaynaklar, Narelle’nin geçişi sırasında bölge genelinde 100 milimetreyi aşan yağışların düştüğünü ve birçok nehirde taşkın riski oluştuğunu bildirdi. Avustralya Meteoroloji Bürosu (BOM), hafiften şiddetliye kadar farklı seviyelerde taşkın uyarısı yaparak halkı temkinli olmaya davet etti.
Narelle’nin üçüncü karasal teması ise 23 Mart’ta, batıdaki Kimberley bölgesinde gerçekleşti. Bu defa tropikal alçak basınç sistemine dönüşerek etkisini azalttı, ancak meteorologlar bu kasırganın batı kıyı açıklarında yeniden güçlenebileceğini öngörüyor. Buna göre Narelle, Batı Avustralya kıyıları boyunca güneye doğru hareket ederek Perth bölgesine yaklaşabilir. Bu durum, deniz suyu sıcaklıklarının yüksek seyrini koruması halinde mümkün olabilecek.
Avustralya’da bir tropikal siklonun birden çok kez karaya ulaşması nadir karşılaşılan bir durum olsa da, 2005 yılında benzer rotayı izleyen Ingrid kasırgası, Narelle’nin izinden giderek üç kez karasal temas yapmıştı. Ancak Ingrid, her ulaştığında kategori 3 veya üzeri şiddetteydi. Bu bağlamda Narelle’nin yolculuğu ve gelişimi, gelecekte iklim değişikliği ve deniz sıcaklıklarındaki artışın doğal afetlerin şiddeti ve sıklığı üzerindeki etkisini anlamak adına önemli bir vaka teşkil ediyor.
Kısaca tropikal siklonlar, sıcak deniz suyu üzerinde oluşan ve atmosferde yoğun rüzgarlarla kendini gösteren fırtına sistemleridir. Deniz yüzeyindeki sıcaklık arttıkça, bu tür sistemlerin hem oluşma ihtimali hem de şiddeti artar. Narelle örneğinde olduğu gibi, sera gazları nedeniyle yükselen deniz sıcaklıklarının tropikal siklonların davranış biçimini ve yayılım alanını değiştirdiği yönünde bilimsel bulgular giderek artmaktadır.
Sonuç olarak, Narelle gibi güçlü ve uzun ömürlü kasırgaların artan sıklığı, Avustralya dahil birçok kıyı bölgesi için ciddi bir risk unsuru olarak öne çıkıyor. Bu durum, meteoroloji gözlemlerinin artırılması ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi gerekliliğini bir kez daha vurguluyor. Ayrıca bu tür felaketlerin bölgede yaşayan insanlar ile doğal ekosistem üzerindeki etkilerini en aza indirmek için sürdürülebilir önlemler alınması son derece önemli.
Narelle’nin seyri ve etkileri, iklim krizine bağlı aşırı hava olaylarının önümüzdeki yıllarda hayatımızda daha fazla yer alacağını gösteriyor. Doğa olaylarının bu değişken doğası, hem bilim dünyasına hem de karar alıcılara iklim adaptasyon stratejileri geliştirmede rehberlik etmeye devam edecek.
📎 Kaynak: science.nasa.gov
