Arılar Yiyeceğe Giderken Kendi Kişisel Uçuş Rotalarını Ezberliyor

Bal arıları yalnızca çiçekleri bulmaz; onlara giden yolu adeta santimetre santimetre belleğe kazır. Yeni bir araştırma, her bir arının yiyeceğe ulaşmak için kendine özgü ve yüksek hassasiyetle tekrarlanan rotalar kullandığını ortaya koydu. Üstelik bu bireysel navigasyon doğruluğu, arıların meşhur “dans dili”nden çok daha isabetli.

Çalışma, Current Biology dergisinde yayımlandı ve arıların mekânsal hafızasının sanılandan çok daha gelişmiş olduğunu gösterdi.

Üç Boyutlu Takip: Drone ile Arı İzleme

Araştırmanın merkezinde bal arısı türü Apis mellifera vardı. Bilim insanları, 26 işçi arının sırtına yalnızca 20 miligram ağırlığında yansıtıcı işaretleyiciler yerleştirdi. Ardından özel bir multikopter drone ile bu arıları kovandan 122 metre uzaklıktaki şeker şurubu besleme noktasına kadar takip etti.

Drone üzerindeki iki kızılötesi kamera, yansıyan ışığı algılıyor ve bilgisayar sistemi arıyı otomatik olarak izliyordu. Böylece araştırmacılar ilk kez arıların tam üç boyutlu uçuş yollarını yüksek hassasiyetle kaydedebildi.

Toplamda 255 tam uçuş rotası yeniden yapılandırıldı.

Her Arının Kendine Ait Bir Navigasyon İmzası Var

Sonuçlar oldukça çarpıcıydı. Arılar hedefe farklı yollarla ulaşabiliyordu, ancak her birey kendi seçtiği rotayı neredeyse birebir tekrar ediyordu.

Bazı arılar bir ağacı her zaman solundan dolaşıyor, bazıları sağından geçiyor, bazıları dar bir çit aralığından süzülüyor, bazıları ise geniş bir yay çizerek iniş yapıyordu. Bu tercihler rastlantısal değildi. Tutarlı ve tekrar edilebilirdi.

Büyük yer işaretlerinin yakınında sapma payı 50 santimetrenin altındaydı. Tekdüze bir mısır tarlası üzerinde ise değişkenlik birkaç metreye çıkıyordu. Ancak arılar yönlerini kaybetmiyordu.

Dans Dilinden On Kat Daha Hassas

Bal arıları yiyecek kaynağını kovandaki diğer arılara “sallanan dans” ile anlatır. Bu dans, yön bilgisini yaklaşık 30 derecelik bir açısal sapmayla iletir.

Gerçek uçuş verilerinde ise ortalama açısal sapma yalnızca 3,3 dereceydi.

Bu, bireysel navigasyonun sosyal iletişimden yaklaşık on kat daha hassas olduğunu gösteriyor. Yani arılar yolu neredeyse kusursuz hatırlıyor. Hata, hafızada değil; bilgiyi aktarırken kullanılan iletişim mekanizmasında ortaya çıkıyor.

Küçük Beyin, Büyük Harita

Araştırma, bal arılarının ayrıntılı üç boyutlu zihinsel haritalar oluşturabildiğini ortaya koyuyor. Üstelik her birey bu haritayı kendi uçuş tarzına göre kullanıyor.

Hedefi ıskaladıklarında arılar ritmik sağa sola salınımlarla arama hareketine geçiyor. Bu davranış, aktif bir düzeltme stratejisi olarak işliyor.

Sonuç olarak bal arıları, karmaşık bireysel navigasyon stratejileri geliştirebilen ve bunları yüksek doğrulukla tekrar edebilen canlılar. Minik bir sinir sistemi, şaşırtıcı derecede ayrıntılı bir mekânsal hafıza barındırabiliyor. Bilim insanları için bu, böcek bilişine dair ezberleri yeniden yazabilecek bir bulgu niteliğinde.