Antarktika’nın doğusunda yer alan Nivlisen Buz Rafı, 2026 yazında beklenmedik bir sıkıntıyla karşı karşıya. NASA’nın Landsat 9 uydusundan çekilen görüntüler, buzulun yüzeyinde yoğun bir erime ve erimiş su kanallarının genişlediğini ortaya koydu. Bu olay, hem buz raflarının yapısal direncini hem de Antarktika ekosistemini yakından ilgilendiren önemli gelişmelere işaret ediyor.
Schirmacher Oasis adlı buzsuz kaya platosunda gerçekleşen bu erime, bölgede yıl boyunca sularla dolan küçük tatlı su göllerini etkiliyor. Yaz aylarında karın altındaki buzlar çözülüp mavi renkli erimiş su kanalları oluştururken, bu durum erime mevsiminin şiddetli geçtiğine dair güçlü bir gösterge olarak kabul ediliyor. Ayrıca, buzulun kuzey yönüne akan bu sular, buz tabakasının yapısal bütünlüğünü tehdit eden bir faktör haline geliyor.
Araştırmacılar, Nivlisen Buz Rafı’nda erimenin 2000 yılından bu yana derinlik, alan ve hacim bakımından ciddi şekilde arttığını rapor ediyor. Erimiş suyla dolan kanalların derinliği ve hacmi yaklaşık 1,5 katı artarken, yüzey alanı da %20 oranında büyüdü. Bu durum, buz rafının fiziksel yapısında zayıflamalara yol açarak, erimenin buz kütlesini zayıf noktalardan kırmasına olanak tanıyor. Bu kırılmalar, özellikle buz rafının karaya temas ettiği sınır bölgede (“grounding line”) daha kritik önem taşıyor.
Bu fenomen, “hidrolik yollar” olarak adlandırılan buzdaki önceden var olan çatlak ve kırıklara bağlı olarak gelişiyor. Kanallar, erimiş suyun bu zayıf bölgelere odaklanmasını sağlıyor ve buzun dayanıklılığını azaltıyor. Ayrıca, bölgedeki katabatik rüzgarlar ve atmosferik nehirler, yüzey erimesini artırarak suyun buz rafı boyunca akışını kolaylaştırıyor. Mavi buz alanlarının karanlık renk tonu, ışığı daha az yansıtarak yüzeydeki sıcaklıkları yükseltiyor ve bu da yaz aylarında erimenin daha hızlı ilerlemesine neden oluyor.
Özellikle yaz mevsimi boyunca sürekli güneş ışığı alan Schirmacher Oasis’de, mikroskobik canlıların ve buzun arasında oluşan bu erime olayları, bölge ekolojisi ve buz rafı dinamikleri üzerinde önemli etkiler yaratıyor. Adélie penguenleri ve diğer kutup kuşlarının yaşam döngüsü, buz ve su dengesine bağlı olarak değişkenlik gösteriyor.
Araştırmanın liderlerinden Geetha Priya Murugesan, 2026 yazındaki erime olayının “yükselen erime koşullarıyla uyumlu güçlü bir erime dönemi” olduğunu vurguluyor. Bu uyarı, Antarktika’daki buz raflarının iklim değişikliğine karşı giderek daha hassas hale geldiğine işaret ediyor. Uzun vadede, artan erime buz raflarının denizle bağlantısını bozabilir ve küresel deniz seviyelerinin yükselmesine katkıda bulunabilir.
Bilim insanları, uydular ve radar verileri üzerinden takip ettikleri bu hidrolik ağların gelecekte buz raflarının stabilitesini daha iyi anlamamızı sağlayacağını belirtiyor. Bu sayede hem küresel iklim modelleri geliştirilecek hem de Antarktika’daki doğal yaşam ve insanlığı etkileyebilecek büyük değişimlere karşı önlemler alınabilecek. Antarktika’nın bu hızla eriyen buz rafları, iklim bilimi açısından kritik bir uyarı olmaya devam ediyor.
📎 Kaynak: science.nasa.gov
