Güney Orta Alaska’daki bir nehirde artan su sıcaklıkları, istilacı bir balık türü olan kuzey turnası davranışında çarpıcı değişikliklere yol açıyor. Sıcaklık yükseldikçe, bu avcı balıkların daha fazla beslenmesi gözlemleniyor ve bu durum yerel somon balıklarının geleceği için ciddi endişeler oluşturuyor. Uzmanlar, bu değişimin ekosistem üzerinde uzun vadeli etkileri olabileceğini belirtiyor.
Alaska Üniversitesi Fairbanks kampüsü tarafından yönetilen araştırmada, Deshka Nehri’nde 2021 ve 2022 yazlarında ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisi tarafından yakalanan kuzey turnalarının mide içerikleri incelendi. Bu veriler, yaklaşık 10 yıl önce aynı nehirden alınan örneklerle karşılaştırıldı. Analiz, tüm yaş gruplarındaki turnaların, su sıcaklıklarının artmasıyla birlikte daha fazla balık yediğini ortaya koydu.
Özellikle genç turnaların beslenme miktarındaki artış dikkat çekiciydi. Bir yaşındaki turnaların önceki döneme kıyasla yüzde 63 oranında daha fazla balık tükettiği belirlendi. Araştırmanın sonuçları “Biological Invasions” dergisinde yayımlandı. Projeyi yürüten Benjamin Rich, “Gelecekte sıcaklıkların daha da artmasını bekliyoruz ve bu durum turnaların daha fazla balık tüketmesiyle sonuçlanacak” yorumunda bulundu.
Araştırmanın yapıldığı bölgede hava ve su sıcaklıkları uzun süredir yükseliş gösteriyor. 1919’dan bu yana yaz aylarındaki ortalama hava sıcaklıkları yaklaşık 1.6 derece Celsius artarken, özellikle son on yılda 0.4 derece daha yükseldi. Deshka Nehri suyu, Susitna Nehri’ne dökülürken gözlemlenen sıcaklık değerleri de tarihsel ortalamaların üzerine çıkıyor. Uzmanlar, bu eğilimin 21. yüzyıl boyunca devam edeceğini ve 2100 yılına kadar kuzey turnalarının beslenme miktarının yüzde 6-12 arasında daha da artabileceğini belirtiyor.
Suda sıcaklık yükseldikçe, turnaların metabolizması hızlanıyor ve enerji ihtiyaçları artıyor. Bu da balıkların daha agresif bir biçimde beslenmesine neden oluyor. Ancak bu durum, Güney Orta Alaska gibi bölgelerde ciddi bir sorunu da beraberinde getiriyor. Kuzey turnaları, bölgeye yasadışı yollardan girmiş istilacı türler arasında yer alıyor ve yaşam alanlarını paylaştıkları Chinook ile coho somonlarının sayısını tehdit ediyor. İlginç şekilde, turnaların mide içeriklerindeki somon oranı son on yıl içinde azalmış görünüyor. Araştırmacılar, bunun somon nüfusundaki düşüşü yansıttığını ve predasyonun azaldığını göstermediğini ifade ediyor.
Somon balıkları, zaten ısınan çevre koşullarının yarattığı stresle mücadele ediyor. Fairbanks Üniversitesi sucul yaşam profesörü Peter Westley, “Daha agresif yeni bir avcı türün ortaya çıkması, zorlu ortam koşullarında somonlar için ek bir baskı oluşturuyor” diyor. Westley’e göre istilacı türler ve iklim değişikliği fabrika ayarlarını bozarak tatlı su balıklarının neslinin tehlikeye girmesine neden olabilir. Bu iki faktör birlikte ekosistem üzerinde yıkıcı etkiler yaratabilir.
UAF’nın Uluslararası Arktik Araştırma Merkezi’nden Erik Schoen ise bu karmaşık ekosistem etkileşimlerinin anlaşılmasının önemini vurguluyor. Somonlar kritik bir tür olarak öne çıksa da, tüm nehir ekosistemi yükselen sıcaklıklardan etkileniyor. Schoen, “Sıcaklığın somonlar üzerindeki doğrudan etkileri üzerine çok araştırma yapıldı. Ancak somonlar tek başına bu akarsularda yaşamıyor. Sıcaklık değişimleri, onların avcıları, avları ve hastalıkları üzerinden dolaylı etkiler de yaratıyor” diyor.
Araştırma ekibinde ayrıca ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu’ndan Adam Sepulveda ve Jeffrey Falke ile ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisi’nden Daniel Rinella da yer aldı. Bu çalışma, gelecekte ekosistem yönetimi ve balık türlerinin korunması için kritik bilgiler sunuyor ve iklim değişikliğinin etkilerini daha iyi anlamamız gerektiğini hatırlatıyor.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
