Yaklaşık 66 milyon yıl önce gezegeni sarsan büyük kitlesel yok oluş, dünya üzerindeki yaşamın yüzde 75’ini sona erdirdi. Ancak bu felaketten kurtulan bazı canlılar vardı. Bunlar arasında, memelilerin ilk atalarından sayılan küçük kemirgen benzeri türler de yer alıyordu. Washington Üniversitesi’nden araştırmacıların yeni keşfettiği 75 milyon yıl yaşındaki fosil, erken memelilerin evrim sürecine ve kitlesel yok oluşu nasıl atlattıklarına ışık tutuyor.
Bilim insanları, Mesozoik dönem sonlarında yaşamış Cimolodon cinsine ait yeni bir türü tespit etti. Fosil, Baja California’da bulundu ve Cimolodon desosai adıyla isimlendirildi. Araştırmacılar bu memelinin, altın hamster büyüklüğünde olduğunu belirtiyor. Hem yerde hem ağaçlarda hareket edebilen bu türün beslenme alışkanlıkları karışık olup meyve ve böcekleri içeriyordu. Bu özellikler, yaşadığı dönemde hayatta kalmasına yardımcı olmuş olabilir.
Washington Üniversitesi’nden profesör Gregory Wilson Mantilla, Cimolodon türlerinin Geç Kretase döneminde Batı Kuzey Amerika genelinde yaygın olduğunu ifade ediyor. Fosiller Kanada’dan Meksika’ya kadar geniş bir coğrafyada bulunuyor. Cimolodon desosai ve onun devamı niteliğindeki türlerin küçük, her şey yiyen yapısıyla kitlesel yok oluş sonrası dünya koşullarına uyum sağladığını söylüyor. Bu, erken memelilerin hayatta kalmasını sağlayan önemli bir faktör olarak öne çıkıyor.
Bulunan fosil, özellikle eksiksiz haldeki kemik yapısıyla dikkat çekiyor. Çoğu zaman bu döneme ait sadece dişler bulunurken, bu örnek kafatası, çene, dişler yanı sıra uyluk kemiği ve ön kol kemiği gibi iskelet parçalarını da içeriyor. Böyle kapsamlı bir fosilin bulunması, hayvanın yapısı ve hareket biçimi hakkında çok daha net ipuçları veriyor. Ayrıca, bulunan farklı kemik parçaları çevresindeki doğal yaşam alanının ve türün ekolojisinin yeniden inşasını mümkün kılıyor.
Araştırmacılar fosili detaylı incelemek için mikro-CT teknolojisi ve dijital görüntüleme tekniklerini kullandılar. Böylece fosilin diş yapılarını ilgili türlerle karşılaştırıp yeni tür olduğundan emin oldular. Diş şekilleri memelilerin sınıflandırılmasında kilit rol oynadığı için, sağlam kafatası ve diş yapısı tür belirlemede büyük yardımcı oldu. Wilson Mantilla, fosilin isimlendirilmesinde dişlerin kritik öneme sahip olduğunu ve eksik dişli fosillerin tür saptamasında zorluk çıkarabildiğini belirtiyor.
Yeni türün ismi, fosili ilk keşfeden saha asistanı Michael de Sosa VI onuruna verildi. Ne yazık ki de Sosa araştırma tamamlanmadan hayatını kaybetmişti. Bu isimlendirme, de Sosa’nın bilimsel katkısına bir saygı duruşu olarak belirtiliyor.
Bulunan fosil ve tanımlaması, erken memelilerin evrimsel tarihinin anlaşılması açısından büyük bir adım. Kitlesel yok oluşun ardından küçük boyut ve beslenme çeşitliliğine sahip türlerin neden hayatta kalmayı başardığına dair yeni veriler sağlıyor. Bu da memelilerin dünyadaki çeşitli canlı formlarına evrilmesini aydınlatıyor.
Gelecekte yapılacak araştırmalarla bu tür fosil buluntularının artması, memelilerin Kretase döneminden sonrası dönüşümünü çok daha net ortaya koyabilir. Böylece günümüz memelilerinin kökenlerine dair büyük bir boşluk daha doldurulacak. Araştırmanın bu yeni keşfi, paleontoloji ve evrimsel biyoloji alanlarında yepyeni ufuklar açmayı vaat ediyor.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
