Yaklaşık 66 milyon yıl önce yaşamış iki uzun boyunlu ve dört ayaklı dinozor türü, diğer sauropodlardan farklı olarak arka ayakları üzerinde uzun süre dik durabilme yeteneğine sahipti. Bu sıra dışı duruş, onların ağaçların en yüksek yapraklarına ulaşmasını sağladığı gibi, aynı zamanda avcılara karşı daha büyük ve ürkütücü görünmelerini mümkün kılmış olabilir. Araştırmacılar, bu türlerin hareket biçimi ve kemik yapılarının sırlarını günümüz teknolojisiyle keşfetmeye çalışıyor.
Brezilya’nın Uberabatitan ve Arjantin’in Neuquensaurus türleri, modern fillerle yakın büyüklükteydi. Sauropodlar arasında küçük sayılsalar da, yetişkin Uberabatitan bireyleri 26 metre uzunluğa kadar ulaşabiliyor, bu da onları Brezilya’nın bilinen en büyük dinozorları yapıyordu. Fakat uzun süre dik durabilme kabiliyeti öncelikle genç bireylere özgüydü. Bu çarpıcı sonuç, Brezilya, Almanya ve Arjantinli araştırmacıların ortak yürüttüğü ve FAPESP desteğiyle yayımlanan çalışmadan ortaya çıktı.
Araştırmacılar bu dinozorların dik durmalarını nasıl başardıklarını anlamak için mühendislikte yaygın olarak kullanılan bir hesaplama yöntemi uyguladılar. Bu yöntem, dinozorların arka ayakları üzerinde dururken femur kemiklerinde yer çekimi ve vücut ağırlığından kaynaklanan stres miktarını tahmin etmeyi amaçladı. São Paulo Eyalet Üniversitesi’nden Julian Silva Júnior’un belirttiği üzere, küçük sauropodlar, kemik ve kas yapıları sayesinde arka ayakları üzerinde daha kolay ve uzun süre durabiliyordu. Daha büyük bireyler ise kısa sürelerde ve daha tahammülsüz bir şekilde bu pozisyonu alabiliyordu çünkü femur kemiklerine binen yük çok fazlaydı.
Araştırma ekibi, dünya çapındaki müzelerden temin edilen fosil femurlarını dijital olarak yeniden yapılandırdı. Yedi farklı sauropod türünden oluşturulan bu 3D modeller, çeşitli evrimsel dallanma, beden büyüklüğü ve iskelet yapılarını yansıtıyordu. Dijital modeller üzerinde uygulanan sonlu elemanlar analizi sayesinde, kemiklerin fiziki zorlanmalara nasıl tepki verdiği simüle edildi. Bu analiz yöntemi, genellikle köprü ve binaların dayanıklılık testlerinde kullanılıyor.
Elde edilen sonuçlar, iki Güney Amerika türü olan genç Uberabatitan ribeiroi ve Neuquensaurus australis’in femurlarında en düşük stres seviyelerinin gözlendiğini ortaya koydu. Bu türler, Geç Kretase döneminde Yaşamış ve güçlü kemik yapıları sayesinde stres enerjisini daha iyi dağıtabilmişti. Daha iri olan bireylerin büyük kasları ve devasa femurları olsa da, vücut ağırlığını uzun süre taşımakta zorlandıklarını tahmin ediliyor. Araştırma, büyük yetişkin Uberabatitanların gençlere göre ayakta durma konusunda daha fazla zorluk yaşadığını gösteriyor.
Dik duruşun sauropodlar için birçok avantajı bulunuyordu. Bitkilerle beslenen bu dinozorlar, böylece ağaçların en yüksek yapraklarına ulaşabiliyor, aynı zamanda güç gösterisi veya eş bulma sürecinde görsel avantaj sağlıyorlar. Ayrıca, dik durmak, onları daha büyük gösterek avcılara karşı caydırıcı bir yöntem olabilirdi. Bilim insanları için bu tür davranışların anlaşılması, dinozorların ekolojik rollerini ve yaşam biçimlerini daha iyi kavramak açısından büyük önem taşıyor.
Araştırmada bazı sınırlamalar da mevcut. Simülasyonlarda eklem kıkırdakları hesaba katılmadı; halbuki kıkırdaklar eklemlerde gerilimi azaltmada kritik rol oynar. Ayrıca, dengeyi sağlamak için kullanılan kuyruk yapısı da modellere dahil edilmedi. Bu eksikliklere rağmen, farklı sauropod türleri arasındaki karşılaştırmalar, milyonlarca yıl önceki dinozor hareketlerinin genel bir resmini sunuyor. Gelecekte bu tür analizlerin, daha karmaşık modellere ve detaylı fosil incelemelerine dayanarak genişlemesi bekleniyor. Böylece paleontoloji ve biyomekanik alanlarında yeni kapılar aralanabilir.
📎 Kaynak: sciencedaily.com
