Antik Mısır’ın günlük yaşamına ışık tutan 43 binden fazla yazılı seramik parçası, Tübingen Üniversitesi ve Mısır Turizm ve Antikalar Bakanlığı’nın ortak çalışmasıyla ortaya çıkarıldı. Athribis bölgesinde sürdürülen kazılar, şimdiye kadar bulunan en geniş yazılı seramik arşivini oluşturdu. Bu benzersiz keşif, antik dünyanın sırlarını açığa çıkararak, bilim dünyasında büyük heyecan yarattı.
Atribis, Mısır’ın Yukarı Nil bölgesinde yer alan, aslan tanrıça (Ta-)Repit’in kült merkezi olarak bilinen önemli bir arkeolojik alan. 2005 yılından bu yana devam eden kazılarda, arkeologlar 43 binden fazla ostracon yani eski çağlarda not alma ve günlük yazışmalar için kullanılan seramik parça elde etti. Bu sayı, önceki en büyük ostracon topluluğu olan Deir el-Medina’yı geride bırakarak Athribis’i dünyanın en zengin ostracon buluntu alanı haline getirdi.
Kazılar profesör Christian Leitz ve ekibinin gözetiminde gerçekleştiriliyor. Bulunan yazıtların çoğu, MÖ 3. yüzyıldan başlayarak 9. yüzyıla kadar uzanan dönemlere ait. Ostraca üzerinde yazılı metinler, antik çağın sosyal yaşamına dair hemen her ayrıntıyı gün ışığına çıkarıyor. Vergi makbuzlarından günlük alışveriş listelerine, öğrencilerin yazı alıştırmalarından rahiplerin dini sertifikalarına kadar pek çok çeşit metin içeriyor bu parçalar.
İçerdiği geniş yelpazeyle ostraca, sadece devlet işleri değil; sıradan halkın günlük rutinlerinin, inançlarının ve eğitim yöntemlerinin de aynası konumunda. Yazıtlar, çoğunlukla Demotik alfabe ile yazılmış ama önemli sayıda Yunanca metinler de mevcut. Arkeologlar ayrıca nadiren Hiyeratik, hiyeroglif, Kıptice ve Arapça olarak yazılmış metinler de buldu. Bu durum, bölgedeki kültürel etkileşimi ve dil çeşitliliğini gösteriyor. Özellikle Burç yorumları ve doğum hurafeleri içeren Demotik-Hiyeratik yazıtlar, antik astronomi ve astrolojinin tarihini yeniden şekillendiriyor.
Kazılar 2018’de genişleyen bir alanda yoğunlaştı. Ptolemaios XII Tapınağı’nın batısında açılan 20×40 metrelik bir alan, eski yerleşim yerinin kalıntılarına ve büyük miktarda seramik parçaya ulaştı. Üç yıl önce bölge yeniden genişletildi ve 40×40 metrelik alan içerisinde günlük 50-100 arasında ostracon ortaya çıkarıldı. Çalışmalar sadece seramik parçaları değil, aynı zamanda kerpiç evler, depo yapıları gibi mimari kalıntıların da gün yüzüne çıkmasını sağladı.
Arkeologlar, kazı alanındaki seramik parçaların üç boyutlu dijitalleştirilmesi için büyük çaba harcıyor. Bu işlem, yüksek teknolojili ekipman ve deneyimli personel gerektiriyor. Yüksek sayıdaki ostraconların ölçekli dijitalleştirilmesi için yapay zeka sistemlerinin potansiyel olarak kullanılabileceği belirtilse de, bu teknolojinin eğitimi ve bakımı halen zorlu ve maliyetli. Bu zorluklara rağmen ekip büyük bir sabır ve titizlikle çalışmalarını sürdürüyor.
Bu proje, sadece Mısır’ın değil, dünya kültür mirasının korunması ve anlaşılması adına önemli bir işbirliği örneği. Tübingen Üniversitesi’nin Mısır’daki partnerleriyle kurduğu uzun soluklu işbirliği sayesinde, geçmişin sessiz tanıkları olan küçük seramik parçalar, tarihî bir panorama çiziyor. Gelecekte yapılacak analizler ve teknolojik gelişmeler, bu parçaların sunduğu bilgiyi daha da derinleştirecek ve antik Mısır’ın günlük yaşamına dair bilinenleri köklü biçimde genişletecek.
Tübingen Athribis Projesi, arkeolojide sabır, disiplin ve teknoloji birleştiğinde, nasıl büyük keşiflerin ortaya çıkabileceğinin canlı kanıtı. Bu çalışmalar, tarih boyunca unutulmuş sırların gün ışığına çıkarılması ve insanlığın ortak mirasının korunması açısından eşsiz bir örnek teşkil ediyor.
📎 Kaynak: phys.org
