İspanya’nın güneyinde yer alan Bronz Çağı yerleşimi Cabezo Redondo’da bulunan 3500 yıllık bir dokuma tezgahı, eski tekstil teknolojisinin gelişimine dair çarpıcı bilgiler sunuyor. Arkeologların yaptığı son keşif, günümüze nadiren ulaşan bu türden bir arkeolojik buluntunun, Bronz Çağı Akdeniz dünyasındaki dokuma kültürünü yeniden anlamamıza olanak sağladığını gösteriyor. Bu olağanüstü bulgu, dönemin günlük yaşamında tekstil üretiminin ne denli gelişmiş olduğunu ortaya koyuyor.
Araştırmanın odağını, dokuma işlemlerinde kullanılan ve ipliklerin gergin tutulmasını sağlayan kil ağırlıklar oluşturuyor. Bu ağırlıklar, Avrupa ve Akdeniz’de tarih öncesi dönemlerden itibaren yaygın şekilde kullanılan “warp-weighted loom” olarak adlandırılan dokuma tezgahlarının temel unsurları arasında. Fakat bu tezgahların ahşap ve organik malzemelerinden yapılmaları nedeniyle, tahta parçalar nadiren günümüze ulaşabiliyor. Arkeologlar genellikle sadece kil ağırlıklar üzerinden dokuma tekniklerini tahmin etmek zorunda kalıyor.
Cabezo Redondo’da bulunan ve kömürleşmiş haldeki ahşap kalıntılar ile bitkisel liflerden yapılmış ipler, bu kil ağırlıklarla birlikte büyük bir keşif anlamına geliyor. Bu sayede uzmanlar, Bronz Çağı’nda kullanılan warp-weighted loom türüne ait ahşap parçaları yeniden inceleyip kısmen tezgahın nasıl göründüğünü ve nasıl işlediğini ortaya koyabildiler. Elde edilen bulgular, bu teknolojiye ait en iyi korunmuş örneklerden biri olarak kabul ediliyor ve Akdeniz’in batısındaki eski tekstil uygulamalarına dair benzersiz bir pencere açıyor.
Araştırmada kullanılan ahşap kalıntıların, bölgede yaygın olan Aleppo çamı ağaçlarından alındığı tespit edildi. Ancak en dikkat çekici olan, kil ağırlıkların diğer örneklerden çok daha hafif olması. Bu durum, söz konusu tezgahın daha ince veya çeşitli kumaşlar üretmekte kullanıldığını ve gelenekselden farklı tekstil çeşitlendirmeleri yapılabildiğini akla getiriyor. Araştırmanın başındaki isim Dr. Ricardo E. Basso Rial, bu ağırlıkların hem açık tabby kumaşların hem de daha yoğun, teknik açıdan karmaşık dokuma türlerinin üretilmesine izin verdiğini söylüyor. Bu bağlamda, ilk kez Bronz Çağı Iberya’sında modern dokuma tekniklerinin izine rastlanıyor.
“Tabby” terimi, keten gibi bitkisel liflerden dokunan en yaygın kumaş türünü ifade ederken, “twill” dokuma ise daha karmaşık yapısıyla Genellikle yünden yapılır ve ilk kez 1. binyılın başlarında yaygınlaşmaya başlar. Cabezo Redondo’daki tezgahın teknik kabiliyeti, yünlü kumaşların erken örneklerinin burada üretilebileceğini düşündürüyor. Bu da bölgede gerçekleşen “tekstil devrimi”nin temel adımlarından biri olarak kabul ediliyor. Yani yünün tekstile entegrasyonu ile yeni ve teknik açıdan sofistike kumaşların ortaya çıkışı buradaki üretim uygulamalarından beslenmiş olabilir.
Bu keşif, sadece korunmuş kil ağırlıklar ve iplik kalıntıları üzerinden bilinen tekstilcilik pratiğine kıyasla çok daha zengin bir anlatım sunuyor. Çürümemiş ahşap parçalar, neredeyse 3500 yıl önce kullanımdayken donmuş bir anı canlandırıyor. Böylece Bronz Çağı’nda günlük hayatta kullanılan dokuma tekniklerine dair nadir ve yaşayan bir görüntü sağlanıyor. Araştırma ayrıca, dönemin tekstil teknolojisinin ne kadar gelişmiş ve çeşitlenmiş olduğunu, aynı zamanda ekonomik ve kültürel yapıya olan etkisini gözler önüne seriyor.
Gelecekte yapılacak çalışmalar, bu tezgahın üretim kapasitesini, kullanılan lif çeşitlerini ve bölgedeki sosyal yapıyla olan ilişkisini daha ayrıntılı keşfetmeye olanak tanıyacak. Ayrıca, benzer arkeolojik alanlarda farklı dokuma kalıntıları ile karşılaştırılarak Bronz Çağı boyunca gerçekleşen teknolojik değişimler daha iyi anlaşılabilir. Cabezo Redondo örneği, eski uygarlıkların günlük yaşamındaki teknik becerilerin ve zanaatkar kültürünün izlerini takip etmek isteyen araştırmalar için büyük bir referans noktası oluşturuyor.
📎 Kaynak: phys.org
